1
00:00:07,171 --> 00:00:10,956
Od zvijeri, koje preziremo kao bezdušne,

2
00:00:10,981 --> 00:00:13,926
u šumi, na polju, u jazbini,

3
00:00:13,951 --> 00:00:17,162
vapaj se uzdiže i svjedoči

4
00:00:17,187 --> 00:00:20,437
bezdušnosti čovječanstva.

5
00:00:46,311 --> 00:00:51,740
Prizori koje sadrži ovaj film 
nisu izolirani slučajevi.

6
00:00:58,811 --> 00:01:01,676
Svi materijali su snimljeni u Australiji,
osim onih gdje je navedeno drukčije.

7
00:01:01,701 --> 00:01:04,528
No, u većini slučajeva snimke prikazuju
standarde industrije diljem zapadnog svijeta.

8
00:01:04,550 --> 00:01:07,287
Većina ljudi sebe smatraju
ljubiteljima životinja.

9
00:01:09,807 --> 00:01:11,891
Na njih ne gledamo kao na predmete

10
00:01:12,123 --> 00:01:14,919
već kompleksna bića
s kojima dijelimo planet,

11
00:01:15,974 --> 00:01:16,974
svoje živote,

12
00:01:18,004 --> 00:01:19,004
svoje domove.

13
00:01:20,083 --> 00:01:21,977
Uživamo kad oni uživaju,

14
00:01:22,407 --> 00:01:24,140
osjećamo tjeskobu zbog njihove boli,

15
00:01:24,880 --> 00:01:27,881
slavimo njihovu inteligenciju
i individualnost

16
00:01:28,054 --> 00:01:30,212
dok im želimo dobrodošlicu u naše obitelji,

17
00:01:30,317 --> 00:01:32,311
ili ih duboko poštujemo
u njihovom prirodnom elementu.

18
00:01:33,200 --> 00:01:38,747
Pomisao da im nepotrebno nanosimo bol
ili patnju mnogima je nepodnošljiva.

19
00:01:39,155 --> 00:01:42,288
A za one koji nas hrane,
oblače i zabavljaju

20
00:01:42,445 --> 00:01:44,931
biramo slijediti priču
koja minimalizira

21
00:01:44,956 --> 00:01:47,189
ili čak potpuno eliminira
njihovu patnju.

22
00:01:48,132 --> 00:01:52,065
Živopisna obiteljska farma i
ikonski, nježan farmer.

23
00:01:53,073 --> 00:01:58,010
Humani, bezbolan kraj - mala cijena
radosno plaćena za dobro proživljen život.

24
00:01:59,006 --> 00:02:01,406
Dogovor na obostrano zadovoljstvo.

25
00:02:03,184 --> 00:02:06,717
Ono što skriva ova priča
je izvan vida, izvan uma.

26
00:02:06,742 --> 00:02:10,109
Oni prestaju biti pojedinci,
a većinom su poznati samo kao stoka,

27
00:02:10,134 --> 00:02:14,284
bezlične jedinke u proizvodnji
unutar sustava neshvatljivih razmjera,

28
00:02:14,300 --> 00:02:17,737
izuzeti od zakona protiv okrutnosti
koji štite životinje, naše pratioce.

29
00:02:18,472 --> 00:02:21,085
Njihova je patnja
nevidljiva i nečujna.

30
00:02:21,640 --> 00:02:25,342
Njihovu vrijednost određuje jedino
njihova korisnost čovječanstvu,

31
00:02:25,400 --> 00:02:28,600
a racionalizira je vjerovanje
u našu vlastitu nadmoć

32
00:02:28,626 --> 00:02:30,785
i pojam da "jači tlači".

33
00:02:31,198 --> 00:02:33,798
To je pojam kojeg moramo preispitati.

34
00:04:03,929 --> 00:04:06,929
NADVLAST

35
00:04:20,429 --> 00:04:22,429
SVINJE

36
00:04:22,430 --> 00:04:23,929
Koriste se za hranu, zabavu, istraživanje

37
00:04:23,930 --> 00:04:24,929
Ubija ih se godišnje za hranu:

38
00:04:24,930 --> 00:04:25,929
Australija: 4,9 milijuna

39
00:04:25,930 --> 00:04:26,929
Ujedinjeno Kraljevstvo: 11 milijuna

40
00:04:26,930 --> 00:04:27,929
SAD: 118 milijuna

41
00:04:27,930 --> 00:04:28,929
Novi Zeland: 0,6 milijuna

42
00:04:28,930 --> 00:04:29,929
Kanada: 21 milijun

43
00:04:29,930 --> 00:04:30,929
Kina: 715 milijuna

44
00:04:37,850 --> 00:04:41,983
1960-ih godina u Australiji je bilo
oko 50.000 farmi svinja.

45
00:04:42,929 --> 00:04:45,233
Danas ih je manje od 1400,

46
00:04:45,258 --> 00:04:49,646
no ukupni broj uzgojenih i ubijenih
svinja ipak je veći.

47
00:04:51,395 --> 00:04:57,407
Od 2015. na 49 farmi je bilo ukupno
60% populacije svinja u državi.

48
00:05:04,799 --> 00:05:08,093
Većina svinja uzgajanih za hranu
počinje svoj život u kavezu prasilišta,

49
00:05:08,601 --> 00:05:10,701
u malom prostoru sa središnjim kavezom,

50
00:05:10,726 --> 00:05:14,123
koji je konstruiran da omogući prasićima
da ih hrani njihova majka, krmača,

51
00:05:14,148 --> 00:05:16,818
dok je njoj onemogućeno kretanje.

52
00:05:22,154 --> 00:05:24,568
Učestalost mrtvorođenčadi
i mumificiranih praščića

53
00:05:24,593 --> 00:05:27,802
općenito raste sa svakim okotom
jer tijela krmača postaju sve manje

54
00:05:27,827 --> 00:05:32,131
sposobna nositi se s velikim brojem
mladunčadi, što industrija potiče.

55
00:05:32,818 --> 00:05:38,029
10 do 18% prasića, koji su rođeni živi,
neće preživjeti razdoblje dojenja.

56
00:05:38,054 --> 00:05:41,064
Podleći će bolestima,
izgladnjelosti ili dehidraciji,

57
00:05:41,495 --> 00:05:44,826
ili će ih slučajno zgnječiti
njihove zarobljene majke.

58
00:05:58,980 --> 00:06:02,096
Brojka uginulih uključuje
kržljave prasiće iz legla,

59
00:06:02,121 --> 00:06:05,846
koje se smatra ekonomski
neodrživima pa ih osoblje ubija.

60
00:06:28,805 --> 00:06:32,930
One koji prežive nekoliko prvih
dana osakaćuje se bez anestezije.

61
00:06:32,957 --> 00:06:36,018
Režu im repove i zube
kako bi umanjili kanibalizam.

62
00:06:39,337 --> 00:06:44,804
Režu im dijelove ušiju, ili im stavljaju
oznake kao sredstvo identifikacije.

63
00:06:46,177 --> 00:06:49,388
Od majke ih se odvaja
u starosti od 3-5 tjedana.

64
00:06:51,897 --> 00:06:55,564
Većini im je sudbina klanje
oko 5 mjeseci kasnije.

65
00:07:10,092 --> 00:07:15,170
Kako rastu premiještaju ih u obore za uzgajanje
gdje su stiješnjeni skupa u vlastitom izmetu.

66
00:07:38,195 --> 00:07:41,991
Neke ženske svinje zadržavaju kako bi
zamijenile krmače u ciklusu rasploda.

67
00:07:42,043 --> 00:07:46,299
Njih se pomno bira na račun njihove
opažene sposobnosti da daju brojan okot.

68
00:07:47,566 --> 00:07:51,420
Većina farmi svinja prakticira umjetnu
oplodnju, a ne prirodno parenje

69
00:07:51,444 --> 00:07:56,005
jer im to omogućuje oplodnju
30-40 svinja samo jednim nerastom.

70
00:07:56,130 --> 00:07:58,916
Radnici prikupljaju sjeme
tako da masturbiraju neraste,

71
00:08:00,538 --> 00:08:04,678
a zatim ga umetnu u krmače uz pomoć
katetera pozatog kao "svinjska roda".

72
00:08:16,033 --> 00:08:20,136
Neraste se još uvijek fizički upotrebljava
kako bi uzbudili ženke prije oplodnje,

73
00:08:20,163 --> 00:08:22,405
no sprečavaju ih da se zaista pare.

74
00:08:32,725 --> 00:08:36,843
Nakon potvrđene trudnoće krmaču se seli
u jedan od dva tipa zatvorenog smještaja

75
00:08:36,895 --> 00:08:39,431
gdje ostaje tijekom svih 16 tjedana trudnoće.

76
00:08:41,913 --> 00:08:45,959
Kavezi za krmače su pojedinačni kavezi
u kojima, kao i u kavezima prasilišta,

77
00:08:46,005 --> 00:08:49,315
krmače mogu napraviti samo jedan
ili dva koraka naprijed i natrag

78
00:08:49,340 --> 00:08:50,893
i ne mogu se okrenuti.

79
00:08:52,377 --> 00:08:56,179
Iako ih postupno eliminira
većina svinjskih farmi Australije,

80
00:08:56,200 --> 00:09:00,686
kavezi za krmače ostaju potpuno legalni,
bez kazni za držanje svinja u njima

81
00:09:00,739 --> 00:09:03,525
duže od proizvoljno određenog
razdoblja od pet dana.

82
00:09:03,895 --> 00:09:08,010
To je nalik navodnoj "zabrani"
kaveza za krmače u Europskoj uniji

83
00:09:08,036 --> 00:09:11,199
koja ustvari dozvoljava boravak
u njima do 4 tjedna po trudnoći.

84
00:09:11,864 --> 00:09:13,960
Kad im se za to da prilika,
svinje će se olakšati

85
00:09:13,980 --> 00:09:16,167
daleko od mjesta na kojem jedu i spavaju.

86
00:09:18,875 --> 00:09:22,030
Ekstremno zatočeništvo uzima
težak psihološki danak.

87
00:09:28,211 --> 00:09:29,977
Druga mogućnost je grupni smještaj

88
00:09:30,016 --> 00:09:33,232
u kojem su skotne svinje
nagurane u male betonske prostore.

89
00:09:36,761 --> 00:09:40,475
Nedostatak prostora i podražaja može
prouzročiti agresiju svinja.

90
00:09:47,049 --> 00:09:50,193
Oni koji propadnu u sustav za ispust
fekalija kroz procjepe u podu

91
00:09:50,218 --> 00:09:52,656
prepušteni su da se utope ili
umru od gladi u gomili izmeta.

92
00:09:56,590 --> 00:09:58,355
Tjedan dana prije okota

93
00:09:58,375 --> 00:10:00,777
Seli ih se u kaveze prasilišta,

94
00:10:00,990 --> 00:10:03,574
u kojima će boraviti
narednih 4 do 6 tjedana.

95
00:10:06,859 --> 00:10:09,783
Onemogućenog kretanja, mišići
krmače oslabit će do točke

96
00:10:09,808 --> 00:10:12,452
kada joj je otežano
ustajanje i lijeganje.

97
00:10:13,155 --> 00:10:17,941
Kako bi umanjili odumiranje mišića, radnici
ih tjeraju da ustanu najmanje jednom dnevno.

98
00:10:24,194 --> 00:10:27,230
Krmača pati od nagnječenih čireva
uzrokovanih tvrdim površinama,

99
00:10:30,306 --> 00:10:33,059
ili prolapsa i infekcija
uzrokovanih tjelesnim naporima,

100
00:10:33,084 --> 00:10:35,388
ili opetovanog prasenja i loših uvjeta,

101
00:10:43,350 --> 00:10:45,782
koji također mogu uzrokovati djelomičnu paralizu,

102
00:10:45,807 --> 00:10:49,189
uzrokujući i nemogućnost da dosegne hranu
i vodu koje su u prednjem dijelu kaveza.

103
00:10:56,768 --> 00:10:59,100
To može dovesti i do smrti u kavezu.

104
00:11:03,944 --> 00:11:07,205
Krmača će bespomoćno gledati kako
se njezini praščići razboljevaju i ugibaju,

105
00:11:12,254 --> 00:11:16,235
ili ih radnici sakate i zlostavljaju
sve dok joj ih ne oduzmu.

106
00:11:33,870 --> 00:11:36,795
Ona će pretrpjeti ovaj ciklus
četiri puta tijekom dvije godine

107
00:11:36,820 --> 00:11:39,221
prije nego što je zamijene
i pošalju na klanje.

108
00:11:39,246 --> 00:11:41,189
ili će je ubiti i odbaciti na farmi.

109
00:12:15,009 --> 00:12:19,696
Termin "slobodan uzgoj" jednostavno znači
da su svinje okotile vani u malim kolibama,

110
00:12:19,837 --> 00:12:22,259
međutim ostatak svojih
života provode u hangarima,

111
00:12:22,357 --> 00:12:27,412
u kojima su prisutni ista prenapučenost, zdravstveni
i psihološki problemi kao i na svakoj farmi svinja,

112
00:12:27,429 --> 00:12:29,888
a žive do koljena duboko u vlastitom izmetu.

113
00:12:36,221 --> 00:12:41,130
Životni vijek svinje je 10-12 godina,
no većinu ih ubijaju kad im je samo 5-6 mjeseci,

114
00:12:41,156 --> 00:12:43,451
nagurajući ih u transportne
kamione na farmi

115
00:12:43,476 --> 00:12:46,022
i odvozeći u klaonicu, često
na velike udaljenosti,

116
00:12:46,047 --> 00:12:50,128
bez hrane, vode ili zaštite
od ekstremne vrućine i hladnoće.

117
00:12:54,682 --> 00:12:58,666
U klaonici čekaju u malim
betonskim ili metalnim pregradama,

118
00:12:58,691 --> 00:13:03,738
najčešće preko noći, još uvijek bez hrane
te ograničenog, ili nikakvog pristupa vodi.

119
00:13:07,518 --> 00:13:10,334
Ujutro ih se na silu
tjera u prostor za klanje,

120
00:13:11,120 --> 00:13:13,101
često uz pomoć električne palice.

121
00:14:11,958 --> 00:14:14,892
Najčešća metoda omamljivanja
i ubijanja svinja u Australiji,

122
00:14:14,917 --> 00:14:19,806
koju koriste sve velike klaonice svinja, a glasi
kao "najhumanija", najefikasnija opcija,

123
00:14:19,831 --> 00:14:21,888
je plinska komora s ugljičnim dioksidom.

124
00:14:24,520 --> 00:14:29,168
Sustav rotirajućih kaveza istovremeno spušta
potpuno svjesne svinje, njih 2 do 3 zajedno,

125
00:14:29,193 --> 00:14:31,251
u izuzetno visoku
koncentraciju plina,

126
00:14:31,767 --> 00:14:35,693
koji im počinje paliti oči,
nosnice, sinuse, grlo i pluća,

127
00:14:35,718 --> 00:14:37,384
istovremeno ih gušeći.

128
00:15:29,702 --> 00:15:33,619
Niža koncentracija ugljičnog dioksida
uzrokuje manje boli i stresa,

129
00:15:33,719 --> 00:15:36,550
no u tom slučaju puno duže traje
dok se svinje onesvijeste,

130
00:15:36,629 --> 00:15:38,849
a to je ekonomski neodrživo.

131
00:15:40,016 --> 00:15:43,219
Krmače stavljaju jednu po
jednu u komorne gondole.

132
00:15:49,816 --> 00:15:52,338
Plin je manje efikasan
zbog njihove veličine,

133
00:15:52,676 --> 00:15:54,752
tako da neke ostaju djelomično pri svijesti.

134
00:15:54,777 --> 00:15:57,674
U tom slučaju ih se kasnije
dodatno onesvješćuje strujom.

135
00:15:58,655 --> 00:16:00,472
Nakon što ispadnu na
drugoj strani komore,

136
00:16:00,497 --> 00:16:02,941
prerežu im grlo i
puštaju da iskrvare.

137
00:16:19,665 --> 00:16:22,734
Električno omamljivanje, koje
se koristi u manjim klaonicama,

138
00:16:22,789 --> 00:16:24,697
ima mnogo veću mogućnost neuspjeha.

139
00:16:55,281 --> 00:16:59,287
Nedovoljan napon, položaj
omamljivača ili vremensko trajanje,

140
00:16:59,520 --> 00:17:01,807
ili neuspijevanje dovoljno
brzog rezanja grla

141
00:17:02,570 --> 00:17:05,781
može dovesti do toga da je svinja
samo paralizirana i ne može se kretati

142
00:17:05,918 --> 00:17:08,038
te je još uvijek
sposobna osjećati bol,

143
00:17:09,334 --> 00:17:11,755
ili će opet doći k svijesti
prije nego što iskrvari.

144
00:17:29,021 --> 00:17:32,570
Treptanje i ritmično disanje
snažni su pokazatelji svijesti.

145
00:17:37,524 --> 00:17:40,372
Tamane ih jednu po jednu,
jednu ispred druge.

146
00:17:56,176 --> 00:18:00,048
Omamljujući plinski pištolji druga su
opcija koju koriste manje klaonice.

147
00:18:00,667 --> 00:18:04,033
Kroz lubanju životinje
propucava se šipka

148
00:18:04,088 --> 00:18:05,645
koja im trajno oštećuje mozak

149
00:18:05,723 --> 00:18:07,888
i sprečava da povrate svijest,

150
00:18:08,161 --> 00:18:12,664
dok ne-prodorni plinski pištolji uzrokuju
traumu tupe sile, nalik udarcu čekićem.

151
00:18:33,070 --> 00:18:36,128
Preduvijet učinkovitom omamljivanju
je da je pištolj pod uglom i u položaju

152
00:18:36,161 --> 00:18:37,444
nad ispravnim dijelom glave

153
00:18:37,862 --> 00:18:40,418
što je često vrlo teško
ako glava nije nepomična.

154
00:18:56,963 --> 00:18:59,709
Nakon što su na svoje oči svjedočile
ubojstvu prijatelja iz legla,

155
00:18:59,734 --> 00:19:01,990
i s obzirom da mogu
nanjušiti krv na podu,

156
00:19:02,015 --> 00:19:04,118
one protiv svoje volje
ulaze u boks za omamljivanje.

157
00:19:44,663 --> 00:19:48,341
Pištolj za omamljivanje još je manje
učinkovit kod velikih svinja poput krmača.

158
00:19:58,467 --> 00:20:01,152
Za njih se, kao alternativa,
može koristiti puška.

159
00:20:01,386 --> 00:20:03,864
U tom slučaju je još
teže biti precizan.

160
00:20:40,604 --> 00:20:44,191
Nakon što iskrvare, svinje bacaju
u rezervare s vrelom vodom

161
00:20:44,225 --> 00:20:47,439
kako bi im omekšali kožu
i uklonili čekinje i dlaku.

162
00:20:54,375 --> 00:20:58,058
One koje nisu propisno omamljene
i ubijene na kraju se utope.

163
00:21:51,396 --> 00:21:55,563
Otpadni proizvodi - kože,
kosti, kopita, utroba i salo -

164
00:21:55,652 --> 00:21:59,056
kamionima se prevozi u tvornicu
koja to prerađuje u mast,

165
00:21:59,111 --> 00:22:02,537
a upotrebljava se u hrani, sapunima,
mazivima te kao biogorivo,

166
00:22:02,571 --> 00:22:04,453
ili se rade drugi proizvodi poput želatine.

167
00:22:06,405 --> 00:22:09,329
Divlje svinje u Australiju je
dovezla Prva flota,

168
00:22:09,517 --> 00:22:12,150
a one sada obitavaju na
oko 40% površine zemlje,

169
00:22:12,161 --> 00:22:14,527
većinom u Queenslandu i Novom Južnom Walesu.

170
00:22:14,913 --> 00:22:19,064
Praksa “pig dogging” sastoji se od toga da
lovci puštaju svoje agresivno istrenirane pse

171
00:22:19,098 --> 00:22:21,410
da nanjuše, uhvate i izgrizu žive svinje,

172
00:22:21,772 --> 00:22:22,827
držeći ih prikovanima

173
00:22:22,852 --> 00:22:25,967
sve dok ih lovci ne
sustignu i dokrajče nožem.

174
00:23:06,125 --> 00:23:08,651
Usprkos tome što su divlje svinje
proglašene štetočinama,

175
00:23:08,687 --> 00:23:12,251
nije rijetkost da lovci puštaju
praščiće u nacionalne parkove

176
00:23:12,330 --> 00:23:14,271
kako bi se kasnije vratili i lovili ih.

177
00:23:25,205 --> 00:23:28,205
KOKOŠI NESILICE

178
00:23:28,206 --> 00:23:31,705
Koriste se za hranu

179
00:23:39,888 --> 00:23:43,337
Život kokoši nesilica
počinje u kokošarniku.

180
00:23:45,106 --> 00:23:50,706
Jaja prikupljena od kokoši skladište se,
inkubiraju i lijegu tijekom 31 dana.

181
00:24:06,171 --> 00:24:10,054
Muški i ženski pilići odvajaju se
na zasebne pokretne trake.

182
00:24:10,148 --> 00:24:13,650
Ovdje, u najvećem uzgajalištu Australije,
genetski su ih modificirali

183
00:24:13,675 --> 00:24:18,160
kako bi muški bili drukčije boje od
ženskih, što omogućava brzo sortiranje.

184
00:24:18,372 --> 00:24:20,972
Pošto nisu sposobni nesti jaja,

185
00:24:21,000 --> 00:24:24,018
a potpuno su druge sorte
od pilića korištenih za meso,

186
00:24:24,043 --> 00:24:26,473
muške piliće se smatra otpatcima,

187
00:24:26,498 --> 00:24:29,578
isto kao i sve ženke koje se
čine deformirane ili slabašne.

188
00:24:29,968 --> 00:24:33,113
Sortira ih se na zasebnu pokretnu
traku, odvojeno od zdravih ženki

189
00:24:33,138 --> 00:24:38,160
prvog dana njihova života, i šalje ih se
u industrijski blender zvan "macerator".

190
00:24:46,271 --> 00:24:51,070
Ta praksa je legalna. RSPCA (Kraljevsko društvo za
sprečavanje okrutnosti prema životinjama) označava je kao humanu.

191
00:24:52,227 --> 00:24:55,227
Manji pogoni mogu
koristiti ugljični dioksid

192
00:24:55,247 --> 00:24:58,014
ili jednostavno uguše
piliće u plastičnim vrećama.

193
00:24:59,647 --> 00:25:01,030
Sve komercijalne farme jaja:

194
00:25:01,055 --> 00:25:05,678
s kavezima, gdje se pilići lijegu u hangarima,
slobodnog uzgoja, organske, odobrene od RSPCA

195
00:25:05,812 --> 00:25:07,832
prakticiraju ubijanje muških pilića,

196
00:25:07,899 --> 00:25:11,632
a njihova ukupna brojka u Australiji
iznosi oko 12 milijuna godišnje.

197
00:25:25,507 --> 00:25:30,441
Zdrave ženke u međuvremenu nastavljaju
dalje do bolnih strojeva za rezanje kljunova.

198
00:25:30,668 --> 00:25:34,061
Pilićima se režu kljunovi kako bi se
umanjile ozljede koje si međusobno

199
00:25:34,073 --> 00:25:35,802
nanose u zatočeništvu farmi jaja.

200
00:25:41,707 --> 00:25:45,858
Piliće se zatim stavlja u ladice i
transportira na farme gdje ih se uzgaja.

201
00:25:45,883 --> 00:25:49,024
Tamo ostaju 4 mjeseca sve
dok ne počnu nesti jaja.

202
00:25:50,669 --> 00:25:53,727
Mali broj muških pilića
bit će pošteđen blendera

203
00:25:53,851 --> 00:25:57,143
kako bi s odabranim kokošima
služili kao rasplodne ptice,

204
00:25:57,168 --> 00:25:59,646
noseći i oplađajući
jaja za uzgajalište.

205
00:26:00,470 --> 00:26:03,553
Ostale kokoši raspoređuje se
na farme jaja širom zemlje.

206
00:26:23,178 --> 00:26:28,769
Oko dvije trećine od 18 milijuna
kokoši nesilica u Australiji

207
00:26:29,028 --> 00:26:30,894
u svakom je danom trenutku
smješteno u kavezima.

208
00:26:31,460 --> 00:26:37,171
U svakom hangaru može biti i do 100.000
kokoši, i to od 4 do 20 komada po kavezu,

209
00:26:37,914 --> 00:26:41,786
a svakoj kokoši pripada površina
manja od A4 lista papira.

210
00:26:41,811 --> 00:26:46,051
One ne mogu protegnuti svoja krila
niti izraziti svoje prirodno ponašanje

211
00:26:46,132 --> 00:26:49,068
kao što je kupanje u prašini,
traženje hrane ili sjedenje na grani.

212
00:26:55,091 --> 00:26:58,852
Zbog desetljeća genetskih
manipulacija i selektivnog uzgoja

213
00:26:58,929 --> 00:27:03,562
one nesu jedno jaje gotovo svaki dan,
a sveukupno je to 330 jaja godišnje.

214
00:27:03,642 --> 00:27:06,733
Za usporedbu, divlje kokoši
nesu 10-15 jaja godišnje.

215
00:27:07,267 --> 00:27:11,606
Kako stare, loša okolina i fizički
napori čestog nešenja jaja

216
00:27:11,629 --> 00:27:16,040
uzima danak u njihovom zdravlju, što se
vidi po postupnom gubljenju svog perja

217
00:27:16,253 --> 00:27:19,586
i sve bljeđim krijestama,
što je znak anemije.

218
00:27:20,476 --> 00:27:22,518
Smrt u kavezima je učestala pojava,

219
00:27:22,574 --> 00:27:27,016
a zbog veličine objekata uginule kokoši
mogu dugo vremena lako proći neopaženo.

220
00:27:27,268 --> 00:27:30,828
prisiljavajući preživjele kokoši
da žive na trulećim leševima.

221
00:27:31,617 --> 00:27:36,460
Noviji sustavi kaveza prikupljaju fekalije
na pomične trake ispod kaveza,

222
00:27:36,525 --> 00:27:39,431
dok ostali sustavi omogućuju
njihovo nakupljanje ispod kaveza.

223
00:27:44,877 --> 00:27:49,877
Ptice, koje uspiju pobjeći iz kaveza,
ostavljene su da uginu u tim gnojnicama.

224
00:27:53,525 --> 00:27:58,042
Kada navrše 18 mjeseci, a nakon što su duže od
godinu dana živjele u kavezu, proizvodnja jaja

225
00:27:58,067 --> 00:28:01,267
im se znatno smanjuje te ih
se smatra "potrošenima".

226
00:28:01,549 --> 00:28:05,790
"Smanjuju im broj" - izvlače ih
iz kaveza i trpaju u sanduke,

227
00:28:05,835 --> 00:28:08,964
što često rezultira lomovima kostiju
zbog grubog rukovanja.

228
00:28:08,995 --> 00:28:11,062
"Koliko često im se lome kosti?"

229
00:28:11,413 --> 00:28:13,259
"Svaki put kad bih uzeo jednu,
kosti su joj slomljene.

230
00:28:13,644 --> 00:28:14,844
Baš svaki put."

231
00:28:16,477 --> 00:28:18,634
"Prestani cviliti ili ću ti
slomiti i drugu nogu!"

232
00:28:18,712 --> 00:28:22,272
Njih se ili uguši plinom i
zatim zakopa, ili odbaci,

233
00:28:22,461 --> 00:28:26,824
ili ih se pošalje u klaonicu
i zamijeni novim 4-mjesečnim kokošima.

234
00:28:29,492 --> 00:28:31,571
Sve do 2016. godine nije bilo

235
00:28:31,583 --> 00:28:35,500
nikakvih nacionalnih standarda koji bi
određivali što su jaja iz slobodnog uzgoja.

236
00:28:35,567 --> 00:28:39,453
Sada farme sa slobodnim uzgojem
ograničava maksimalna gustoća od

237
00:28:39,465 --> 00:28:43,069
10.000 kokoši po hektaru, što je
jedna po metru kvadratnom,

238
00:28:43,094 --> 00:28:46,487
iako one većinu svog vremena svejedno provedu
natiskane zajedno u velikim hangarima.

239
00:28:52,250 --> 00:28:56,703
Kokoši prirodno formiraju društvenu hijerarhiju
zvanu poredak kljucanja, i žive unutar njega.

240
00:28:56,748 --> 00:29:00,140
No sposobne su prepoznati
samo oko 100 drugih kokoši.

241
00:29:00,218 --> 00:29:03,168
U hangarima ili na zemljištima,
zajedno s tisućama drugih ptica,

242
00:29:03,202 --> 00:29:06,838
njihova nemogućnost da održe taj
poredak kljucanja rezultira kaosom.

243
00:29:06,861 --> 00:29:09,584
Slabe ptice stradaju
bez načina da pobjegnu.

244
00:29:09,911 --> 00:29:11,629
Bolesti se brzo šire.

245
00:29:12,872 --> 00:29:18,925
Izbijanje ptičje gripe na farmi jaja u slobodnom
uzgoju u Novom Južnom Walesu 2013. godine

246
00:29:18,981 --> 00:29:21,328
za koju se vjeruje da su je
prenijele divlje patke,

247
00:29:21,348 --> 00:29:24,568
prouzročila je uništavanje preko
400.000 kokoši na farmama.

248
00:29:26,037 --> 00:29:30,847
Mnoge veće farme slobodnog uzgoja na
istom imanju drže i kokoši u kavezima

249
00:29:30,986 --> 00:29:34,144
tako da jaja s oba mjesta završe
u istom pogonu za pakiranje.

250
00:29:34,508 --> 00:29:39,189
Analiza Korporacije jaja iz
2009. pokazala je da otprilike

251
00:29:39,214 --> 00:29:44,327
jedno od šest jaja iz "slobodnog uzgoja"
dolazi od kokoši iz kaveza ili hangara.

252
00:29:46,008 --> 00:29:47,703
Kao i kokoši u kavezima,

253
00:29:47,760 --> 00:29:51,766
kokoši iz slobodnog uzgoja šalje se
na klanje kad im je 18 mjeseci,

254
00:29:51,933 --> 00:29:54,725
što je mnogo ranije od njihovog
prirodnog životnog vijeka od 10 godina.

255
00:29:57,095 --> 00:30:01,580
U klaonici kokoši sputavaju
naglavačke na pokretnoj traci.

256
00:30:09,925 --> 00:30:13,675
Uranja ih se u kupelj
elektrizirane vode da ih se omami

257
00:30:13,700 --> 00:30:16,814
prije nego što im se automatiziranom
oštricom prerežu grla.

258
00:30:17,203 --> 00:30:20,595
No, ako podignu glave,
mogu promašiti omamljujuću kupku,

259
00:30:20,966 --> 00:30:22,996
potpuno svjesno se suočavajući s oštricom

260
00:30:27,223 --> 00:30:30,917
i u konačnici se utapajući u kipućoj
vodi kasnije tijekom postupka.

261
00:30:35,519 --> 00:30:39,638
Zaklane kokoši većinom završe u manje
kvalitetnim proizvodima pilećeg mesa

262
00:30:39,663 --> 00:30:44,375
kao što je mljeveno meso, ili ih se koristi
u hrani od peradi za kućne ljubimce,

263
00:30:44,409 --> 00:30:46,716
ili s njima hrane životinje na farmama.

264
00:30:55,915 --> 00:30:57,915
BROJLER (MESNI) PILIĆI

265
00:30:57,916 --> 00:30:59,415
Koriste se kao hrana

266
00:30:59,416 --> 00:31:00,415
Ubijeno godišnje za hranu:

267
00:31:00,416 --> 00:31:01,415
Australija: 0,6 milijardi

268
00:31:01,416 --> 00:31:02,415
Ujedinjeno Kraljevstvo: 1 milijarda

269
00:31:02,416 --> 00:31:03,415
SAD: 8,9 milijardi

270
00:31:03,416 --> 00:31:04,415
Novi Zeland: 0,1 milijardi

271
00:31:04,416 --> 00:31:05,415
Kanada: 0,6 milijardi

272
00:31:05,416 --> 00:31:06,415
Kina: 9,5 milijardi

273
00:31:10,527 --> 00:31:13,011
Pilići znani kao brojleri,
koje se uzgaja za meso,

274
00:31:13,034 --> 00:31:14,596
veća su sorta od one koja nese jaja.

275
00:31:14,621 --> 00:31:18,412
Intervencijom čovjeka dizajnirani su
da brzo rastu do golemih razmjera.

276
00:31:20,838 --> 00:31:23,360
Njihov kratak život počinje
u inkubatoru za brojlere.

277
00:31:26,478 --> 00:31:28,974
Iako se u ovoj industriji
koriste i mužjaci i ženke,

278
00:31:28,990 --> 00:31:31,457
u ovim kokošarnicima
također koriste blendere

279
00:31:36,134 --> 00:31:37,499
ili plinske komore za slabe ili

280
00:31:37,524 --> 00:31:40,950
deformirane ptice za koje ne
očekuju da će doseći težinu za klanje.

281
00:32:54,098 --> 00:32:58,159
Jedan dan stare preživjele piliće
prevoze na farme za uzgoj brojlera.

282
00:33:43,985 --> 00:33:48,032
Od 2016. godine u Australiji
postoji 530 farmi brojlera

283
00:33:48,057 --> 00:33:52,965
ukupne populacije od oko 90 milijuna
ptica u bilo kojem danom trenutku.

284
00:33:53,667 --> 00:33:56,238
U svakom hangaru nalazi ih se 40-60 tisuća.

285
00:33:59,004 --> 00:34:03,266
Tijekom prvog tjedna života
stopa smrtnosti od 4-6% je normalna,

286
00:34:03,370 --> 00:34:08,987
a u brojkama iznosi 1600-3600 mrtvih pilića
po hangaru, otprilike 200-500 dnevno.

287
00:34:12,052 --> 00:34:14,974
Većinu ih mrtve pronalaze radnici,

288
00:34:14,998 --> 00:34:18,418
a druge, koji izgledaju slabi ili
ozlijeđeni, ubit će ili žive baciti.

289
00:34:25,621 --> 00:34:27,676
"Tamo sam ih ubio 465,

290
00:34:27,702 --> 00:34:30,203
u 3 hangara ubio sam
gotovo 1000 ptica.

291
00:34:30,223 --> 00:34:32,140
Ne ubijam samo bolesne.

292
00:34:32,165 --> 00:34:34,546
Ubijam one koji još uvijek trče,

293
00:34:34,571 --> 00:34:36,131
a znam da to nije dobro."

294
00:34:36,226 --> 00:34:38,334
"Je li bitno ako oni još
uvijek pijuču ovdje unutra?"

295
00:34:38,554 --> 00:34:40,356
"Ponekad ih ne rasporede kako treba.

296
00:34:40,474 --> 00:34:43,661
Ali sve što ja napravim
je da ih zgrabim za vrat.

297
00:34:45,743 --> 00:34:47,914
Znaš da si napravio ispravno
jer nema pijukanja."

298
00:34:48,278 --> 00:34:49,278
"Slomljen vrat,

299
00:34:49,289 --> 00:34:50,289
ne može pijukati."

300
00:34:53,089 --> 00:34:55,462
"Znaš da si ispravno napravio
kad ne može pijukati."

301
00:35:47,843 --> 00:35:51,156
Kako rastu, brzo popunjavaju prostor
koji im je dostupan u hangaru,

302
00:35:51,181 --> 00:35:53,777
živeći u gomili
vlastitog nakupljenog izmeta.

303
00:36:00,754 --> 00:36:04,224
Stopa smrtnosti se usporava, ali
smrt je još uvijek redovita pojava.

304
00:36:16,964 --> 00:36:20,481
Nedaleko od hangara trupla
se gomilaju i kompostiraju.

305
00:36:54,951 --> 00:36:58,179
Selektivan uzgoj, manjak
kretanja zbog prenapučenosti,

306
00:36:58,219 --> 00:37:02,475
umjetna rasvjeta i pretjerana upotreba
antibiotika koji povećavaju apsorpciju hrane

307
00:37:02,547 --> 00:37:04,531
rezultiraju time da moderni brojler pilići

308
00:37:04,551 --> 00:37:08,418
dosegnu težinu od 3 kilograma,
potrebnu za klanje, u samo 35 dana,

309
00:37:09,157 --> 00:37:13,747
što je drastično više od prirodnog
maksimuma od 2 kg u 96 dana.

310
00:37:15,182 --> 00:37:18,951
Njihova tijela imaju velike poteškoće u
nošenju s tim ekstremnim tjelesnim opterećenjem,

311
00:37:18,976 --> 00:37:22,237
što uzrokuje učestale koštane,
srčane i prehrambene poremećaje.

312
00:37:24,312 --> 00:37:29,203
Od onih koji uspiju doći do klaonice,
90% ih ima uočljivo abnormalan hod.

313
00:37:32,605 --> 00:37:35,987
Hangare se ne čisti tijekom
čitavog ciklusa od 5 do 7 tjedana,

314
00:37:36,066 --> 00:37:40,213
što uzrokuje visoku koncentraciju amonijaka,
koji im može iziritirati i spaliti kožu

315
00:37:41,404 --> 00:37:43,665
te prouzročiti bolesti dišnog sustava.

316
00:37:59,718 --> 00:38:02,467
Pilići, koje se prodaje pod
etiketom "ODOBRILA RSPCA"

317
00:38:02,492 --> 00:38:05,127
dobiju na korištenje jednu jedinu
gredu koja prolazi sredinom hangara,

318
00:38:05,152 --> 00:38:08,073
no inače su istovjetni
i uvjeti i proces.

319
00:39:01,780 --> 00:39:05,521
Depopulacija se provodi pri
uvjetima s malo svjetla, usred noći

320
00:39:05,546 --> 00:39:08,731
kada su ptice najmirnije i
nesposobne vidjeti što se događa.

321
00:39:09,077 --> 00:39:11,749
Ugovorni timovi obično
ih hvataju rukama

322
00:39:11,774 --> 00:39:13,543
i trpaju u plastične sanduke.

323
00:39:13,568 --> 00:39:17,339
Sanduke potom viličari ukrcavaju
na kamione za transport u klaonicu.

324
00:39:58,009 --> 00:40:02,208
Baš kao i koke nesilice, grubo ih se naglavačke
vješa za noge na automatiziranu traku,

325
00:40:06,908 --> 00:40:09,060
i zatim potapa u električnu
kupku za omamljivanje.

326
00:40:10,791 --> 00:40:14,311
Pritom sve ptice, koje podignu
glave, nastavljaju potpuno svjesne

327
00:40:15,996 --> 00:40:19,234
prije nego što im rotirajuća
oštrica prereže vrat.

328
00:40:30,275 --> 00:40:34,038
Radnik stoji u blizini s nožem zbog svih
onih ptica koje promaše prvu oštricu.

329
00:41:18,140 --> 00:41:20,640
PURICE

330
00:41:20,641 --> 00:41:21,640
Koriste se za hranu

331
00:41:21,641 --> 00:41:22,640
Godišnje ih se ubije:

332
00:41:22,641 --> 00:41:23,640
Australija: 4,5 milijuna

333
00:41:23,641 --> 00:41:24,640
Ujedinjeno Kraljevstvo: 15,4 milijuna

334
00:41:24,641 --> 00:41:25,640
SAD: 243 milijuna

335
00:41:25,641 --> 00:41:26,640
Novi Zeland: 0,2 milijuna

336
00:41:26,641 --> 00:41:27,640
Kanada: 21 milijun

337
00:41:27,641 --> 00:41:28,640
Kina: 0,2 milijuna

338
00:41:31,666 --> 00:41:33,704
Purice na farmama
selektivno su uzgojene

339
00:41:33,744 --> 00:41:36,935
da narastu tako velike da se
ne mogu pariti prirodnim putem,

340
00:41:37,070 --> 00:41:40,138
tako da se industrija purana
oslanja na umjetnu oplodnju,

341
00:41:40,163 --> 00:41:42,490
koja je prikazana ovdje na farmi
slobodnog uzgoja u Viktoriji,

342
00:41:42,490 --> 00:41:44,199
iako se smatra standardnom praksom

343
00:41:44,217 --> 00:41:47,239
u malom broju australskih
tvornica za uzgoj purana.

344
00:41:52,441 --> 00:41:56,508
Iako su izuzetno radoznale ptice, uzgaja
ih se na vrlo sličan način kao i brojlere,

345
00:41:56,533 --> 00:42:01,818
s njih 10-14 tisuća po hangaru, što
je 6 purica po metru kvadratnom.

346
00:42:09,411 --> 00:42:12,961
Genetske modifikacije i umjetna
rasvjeta koja ubrzava hranjenje

347
00:42:13,038 --> 00:42:16,498
pridonose brzini rasta koja je dvostruko
veća od njihovih rođaka u divljini.

348
00:42:16,569 --> 00:42:20,169
Rapidno dostižu težinu koju
njihove noge ne mogu podnijeti.

349
00:43:11,594 --> 00:43:15,692
Živeći u vlastitom izmetu, rane
im se mogu brzo inficirati.

350
00:43:38,761 --> 00:43:41,245
Učestalost ugibanja povećava
se sa starošću, i to

351
00:43:41,270 --> 00:43:44,050
do prosječne stope od 3-5% za ženke

352
00:43:44,075 --> 00:43:47,107
pred kraj njihova 12-tjednog
životnog vijeka u hangarima,

353
00:43:47,416 --> 00:43:51,741
i 10-12% za mužjake pred kraj
njihova 16-tjednog životnog vijeka.

354
00:43:59,295 --> 00:44:02,272
Mrtve ptice prikupljaju i
odbacuju kao da su smeće.

355
00:44:18,321 --> 00:44:20,359
Ostale kamionima prevoze u klaonicu

356
00:44:24,676 --> 00:44:26,619
gdje ih udaraju, šutaju i tuku

357
00:44:26,644 --> 00:44:29,993
dok ih vješaju naglavačke za noge
na pomičnu traku na kojoj će ih zaklati.

358
00:44:46,302 --> 00:44:49,918
Neke male klaonice koriste
zasebne tuljke za ubijanje.

359
00:45:15,153 --> 00:45:18,203
U Australiji ih svake godine
bude ubijeno 4 do 5 milijuna,

360
00:45:18,267 --> 00:45:21,515
a većinu ih se kupuje
i konzumira oko Božića.

361
00:45:21,590 --> 00:45:25,847
Tijekom ostatka godine, ili čak
i više godina, su u zamrzivaču.

362
00:45:34,580 --> 00:45:36,580
PATKE

363
00:45:36,581 --> 00:45:38,080
Koriste se za hranu, zabavu, odjeću

364
00:45:38,081 --> 00:45:39,080
Godišnje ih je ubijeno za hranu:

365
00:45:39,081 --> 00:45:40,080
Australija: 8,3 milijuna

366
00:45:40,081 --> 00:45:41,080
Ujedinjeno Kraljevstvo: 14 milijuna

367
00:45:41,081 --> 00:45:42,080
SAD: 27 milijuna

368
00:45:42,081 --> 00:45:43,080
Novi Zeland: 0,3 milijuna

369
00:45:43,081 --> 00:45:44,080
Kanada: 4,4 milijuna

370
00:45:44,081 --> 00:45:45,080
Kina: 2280 milijuna

371
00:46:14,553 --> 00:46:18,015
Kao i kod pilića brojlera, industrijske
blendere koriste i pri uzgoju pataka

372
00:46:18,040 --> 00:46:22,086
za male i deformirane pačiće za koje
ne očekuju da će preživjeti izrastanje.

373
00:46:30,047 --> 00:46:33,675
Uzgoj pataka na farmama ima mnogo
sličnosti s uzgojem brojlera i purica.

374
00:46:37,259 --> 00:46:39,358
Prevezene iz inkubatora
prvog dana njihovog života,

375
00:46:39,383 --> 00:46:43,279
pačiće se ubrzano uzgaja
tijekom samo 7 tjedana.

376
00:46:43,362 --> 00:46:45,121
Tisuće njih smještene su zajedno

377
00:46:45,146 --> 00:46:48,572
u hangarima koje se rijetko čisti,
a učestale su bolesti i smrt.

378
00:46:59,728 --> 00:47:03,191
Patke su vodene životinje, tako da prirodno
imaju slabe mišiće i zglobove nogu

379
00:47:03,216 --> 00:47:07,022
jer inače ne trebaju držati težinu svog
tijela tijekom dužih vremenskih razdoblja.

380
00:47:09,580 --> 00:47:12,973
Kad ima je dostupna površinska voda,
patke će dugo vremena plutati

381
00:47:12,998 --> 00:47:16,265
umanjujući time pritisak na
svoj mišićni i koštani sustav.

382
00:47:17,163 --> 00:47:19,281
No, kad im je uskraćena površinska voda,

383
00:47:19,306 --> 00:47:23,300
kao što je to na većini australskih farmi,
uključujući i one slobodnog uzgoja,

384
00:47:23,456 --> 00:47:27,355
patke moraju držati cijelu svoju tjelesnu
težinu na nogama tijekom 7 tjedana.

385
00:47:27,535 --> 00:47:30,262
Često je to puno duže kod pataka
koje služe za razmnožavanje,

386
00:47:30,494 --> 00:47:34,102
što rezultira hromošću, iščašenim
zglobovima i slomljenim kostima.

387
00:47:36,555 --> 00:47:39,414
Selektivan uzgoj, koji cilja brži
rast pataka, koje su i sve teže,

388
00:47:39,532 --> 00:47:41,900
u kombinaciji s nedovoljno
brzim razvojem kostiju

389
00:47:41,925 --> 00:47:43,936
njihovog dječjeg koštanog sustava

390
00:47:43,961 --> 00:47:47,781
stavlja dodatno opterećenje na njihove
već slabe noge i zglobove bedara.

391
00:47:58,563 --> 00:48:00,772
Bez da imaju vodu za umočiti samo glave,

392
00:48:00,837 --> 00:48:04,040
patke nemaju mogućnost održavati
čistima svoje oči, nosnice i perje,

393
00:48:04,065 --> 00:48:06,682
što povećava rizik od razboljevanja i sljepoće.

394
00:48:13,674 --> 00:48:17,021
Život u svom vlastitom izmetu, što
uzrokuje visoku koncentraciju amonijaka,

395
00:48:17,045 --> 00:48:21,426
može uzrokovati bolne opekline na
nožicama i pogoršati rane i ozljede.

396
00:48:32,145 --> 00:48:34,791
Ovi vrlo loši uvjeti
smještaja i prenapučenost

397
00:48:34,816 --> 00:48:39,565
učestalo uzrokuju neurološke bolesti gdje
nakon nekoordinacije te drhtanja vrata i glave

398
00:48:39,590 --> 00:48:43,550
slijede paraliza,
grčevi, koma i smrt.

399
00:48:59,355 --> 00:49:02,049
Kada radnici pronađu
bolesne ili ozlijeđene patke

400
00:49:02,074 --> 00:49:04,064
ubijaju ih tako
da im lome vratove.

401
00:49:18,429 --> 00:49:21,021
Nakon 49 dana
utovaruju ih u sanduke

402
00:49:21,046 --> 00:49:24,093
i viličarem stavljaju u kamione
kako bi ih prevezli u klaonicu.

403
00:49:58,169 --> 00:50:00,035
Mnoge ne prežive putovanje.

404
00:50:02,628 --> 00:50:04,363
Baš poput pilića i purica

405
00:50:04,383 --> 00:50:06,870
patke vješaju za noge naglavačke
na pokretnu traku za klanje.

406
00:50:10,699 --> 00:50:14,409
Uobičajena omamljujuća elektrizirana
kupka i opet nije uvijek učinkovita,

407
00:50:14,527 --> 00:50:17,418
pa mnogim pticama režu vratove
dok su potpuno svjesne

408
00:50:17,438 --> 00:50:22,054
i na kraju umiru od gubitka krvi ili
utapanja u rezervaru kipuće vode.

409
00:50:37,464 --> 00:50:40,564
2018. godine tri
države u Australiji

410
00:50:40,589 --> 00:50:43,918
zabranile su rekreativni odstrel
divljih pataka na temelju okrutnosti,

411
00:50:43,942 --> 00:50:46,991
ali u Viktoriji, Južnoj
Australiji i Tasmaniji

412
00:50:47,563 --> 00:50:50,688
praksa nastavlja biti legalna svake
godine tijekom sezone otvorenog lova.

413
00:51:01,571 --> 00:51:05,173
Populacija vodenih ptica
u Viktoriji u stalnom je padu,

414
00:51:05,198 --> 00:51:09,223
a 2017. brojka je dosegla
minimum u posljednje 34 godine,

415
00:51:09,232 --> 00:51:12,753
ali lov se nastavlja pod
izlikom porasta poslovanja

416
00:51:12,778 --> 00:51:15,290
u ruralnim zajednicama
u okolici močvara

417
00:51:15,349 --> 00:51:18,766
i općenito zbog uživanja
i zadovoljstva lovaca.

418
00:51:35,620 --> 00:51:39,913
Računalne simulacije procjenjuju,
a opažanja spasilaca u močvarama

419
00:51:39,938 --> 00:51:44,042
ukazuju na to da lovci na patke ostave
barem onoliko ranjenih i neuhvaćenih ptica

420
00:51:44,062 --> 00:51:47,522
koliko ih ubiju i zarobe,
što rezultira tisućama pataka

421
00:51:47,547 --> 00:51:50,262
ostavljenim da pate i uginu
od nezbrinutih ozljeda.

422
00:51:58,022 --> 00:52:01,091
K tome, tijela mnogih
zakonom zaštićenih vrsta,

423
00:52:01,116 --> 00:52:03,609
kao što je rijetka i
ugrožena pjegava patka,

424
00:52:03,634 --> 00:52:06,754
pronađene su u močvarama
tijekom sezone lova

425
00:52:06,779 --> 00:52:10,139
kad lovci ili ne uspiju prepoznati
vrstu ptice prije pucanja,

426
00:52:10,164 --> 00:52:11,697
ili jednostavno ipak pucaju.

427
00:52:19,823 --> 00:52:22,299
Oko 80% paperja i perja na svijetu,

428
00:52:22,324 --> 00:52:26,252
koje se koristi za predmete poput jakni, vreća
za spavanje i posteljine, potječe iz Kine,

429
00:52:26,448 --> 00:52:30,117
gdje čupanje perja pataka i gusaka
na živo nastavlja biti uobičajena praksa.

430
00:52:31,272 --> 00:52:34,136
To podrazumijeva bolno čupanje
perja iz kože ptica,

431
00:52:34,200 --> 00:52:36,285
uzrokujući bolne otvorene rane.

432
00:52:36,418 --> 00:52:40,002
Tu proceduru višestruko ponavljaju
prije nego što ih na kraju ubiju.

433
00:52:42,584 --> 00:52:46,762
Čak su i dobavljači, koji imaju
certifikat "Standarda odgovornog paperja"

434
00:52:46,845 --> 00:52:49,229
uhvaćeni kako naživo čupaju perje.

435
00:52:49,438 --> 00:52:52,456
U konačnici nije moguće znati
da li određeni proizvodi od perja,

436
00:52:52,535 --> 00:52:55,495
bilo u Australiji ili drugdje,
potječu s ovih farmi.

437
00:53:08,030 --> 00:53:09,530
KRAVE

438
00:53:09,531 --> 00:53:11,530
Koriste se za hranu, zabavu, odjeću, u farmaciji

439
00:53:11,531 --> 00:53:12,530
Ubije ih se godišnje za hranu:

440
00:53:12,531 --> 00:53:13,530
Australija: 8,7 milijuna

441
00:53:13,531 --> 00:53:14,530
Ujedinjeno Kraljevstvo: 2,7 milijuna

442
00:53:14,531 --> 00:53:15,530
SAD: 31 milijun

443
00:53:15,531 --> 00:53:16,530
Novi Zeland: 4,7 milijuna

444
00:53:16,531 --> 00:53:17,530
Kanada: 3 milijuna

445
00:53:17,531 --> 00:53:18,530
Kina: 49 milijuna

446
00:53:23,812 --> 00:53:26,578
Kao i ljudi, krave su
snažno majčinska bića.

447
00:53:26,598 --> 00:53:28,907
One formiraju blisku vezu
sa svojom mladunčadi,

448
00:53:28,932 --> 00:53:31,769
i moraju se okotiti
kako bi davale mlijeko.

449
00:53:32,755 --> 00:53:35,127
Na farmama mlijeka
nasilno ih se oplođuje

450
00:53:35,152 --> 00:53:37,163
svake godine kako bi
mlijeko stalno teklo,

451
00:53:37,188 --> 00:53:40,795
i to obično umjetnom oplodnjom,
a ne prirodnim parenjem,

452
00:53:40,815 --> 00:53:44,560
što zahtijeva od radnika da
umetnu svoju ruku u čmar krave

453
00:53:44,591 --> 00:53:48,908
kako bi držali njezin cerviks na mjestu
dok ubrizgavaju prikupljeno sjeme bika.

454
00:53:53,664 --> 00:53:57,141
Teliće im oduzimaju samo
nekoliko sati nakon rođenja

455
00:53:57,166 --> 00:54:01,896
kako bi mlijeko, namijenjeno njima, bilo
izmuzeno i prodano za hranu ljudima.

456
00:54:12,232 --> 00:54:14,632
Tijekom nekoliko dana
nakon njihova rastanka

457
00:54:14,657 --> 00:54:16,456
majke danju i noću jadikuju,

458
00:54:16,532 --> 00:54:18,113
tražeći svoju mladunčad.

459
00:54:18,705 --> 00:54:21,471
Poznato je da tuguju
danima, pa čak i tjednima.

460
00:54:23,420 --> 00:54:25,904
Industrija mlijeka muške teliće

461
00:54:25,929 --> 00:54:28,300
smatra beskorisnima jer oni nikad

462
00:54:28,325 --> 00:54:30,468
neće biti sposobni proizvoditi mlijeko.

463
00:54:30,498 --> 00:54:34,755
Pet dana ih drže u izolaciji
prije nego što ih ukrcaju u kamion

464
00:54:35,944 --> 00:54:37,652
i pošalju u klaonicu.

465
00:54:39,869 --> 00:54:43,443
Ponekad im tijekom posljednjih
30 sati života uskraćuju hranu.

466
00:54:45,197 --> 00:54:48,922
Izgladnjeli, zbunjeni i u
očajničkoj potrebi za nježnošću,

467
00:54:49,349 --> 00:54:52,736
plaču za svojim majkama
u kavezima klaonice

468
00:54:52,761 --> 00:54:55,007
u kojoj će biti ubijeni
sljedećeg jutra.

469
00:55:57,539 --> 00:56:01,100
One, koji izbjegnu pištolj za omamljivanje,
ili su nepropisno omamljeni,

470
00:56:01,125 --> 00:56:02,925
ubija se dok su pri svijesti.

471
00:56:18,995 --> 00:56:24,347
Oko 700.000 muške teladi
ubija se kao nusproizvod

472
00:56:24,372 --> 00:56:26,537
industrije mlijeka svake
godine samo u Australiji.

473
00:56:28,653 --> 00:56:32,983
Mali broj muških telića
uzgaja se duže, do 20 tjedana,

474
00:56:33,081 --> 00:56:34,948
kako bi ih zaklali za teletinu.

475
00:56:41,698 --> 00:56:44,363
Žensku telad također
se drži u izolaciji.

476
00:56:44,388 --> 00:56:46,464
Hrana im je zamjensko
mlijeko u prahu,

477
00:56:46,489 --> 00:56:50,666
a kasnije se pridružuju ciklusu
nakon što ih i same oplode.

478
00:57:26,270 --> 00:57:31,003
Krave muzare dovode u hangar
za mužnju dva do tri puta dnevno

479
00:57:31,028 --> 00:57:34,095
i prikopčavaju na industrijske
strojeve za mužnju.

480
00:57:45,878 --> 00:57:48,938
U prirodnim uvjetima one
mogu živjeti 20 godina.

481
00:57:48,963 --> 00:57:51,728
Na farmama mlijeka one
traju samo 4 do 8 godina.

482
00:57:53,945 --> 00:57:56,828
Neke, znane kao "pale",
podliježu pritisku

483
00:57:56,750 --> 00:58:00,074
neprekidnih trudnoća i proizvodnje
i do 10 puta više mlijeka

484
00:58:00,133 --> 00:58:02,000
od onoga što je za njih prirodno.

485
00:58:02,335 --> 00:58:05,980
Kad im se uspori proizvodnja
mlijeka, šalje ih se u klaonicu,

486
00:58:06,005 --> 00:58:08,440
ili postaju prebolesne da bi nastavile.

487
00:59:07,412 --> 00:59:12,432
I u industriji goveda daje se prednost
umjetnoj oplodnji pred prirodnim parenjem.

488
00:59:13,136 --> 00:59:18,163
Telići, koje se uzgaja za govedinu,
prolaze kroz niz bolnih kirurških zahvata

489
00:59:18,255 --> 00:59:22,193
bez anestezije, uključujući paljenje
malih rogova, ili njihovo rezanje,

490
00:59:29,012 --> 00:59:30,012
označavanje ušiju,

491
00:59:33,151 --> 00:59:35,351
kastraciju, bilo uz pomoć oštrice

492
00:59:35,373 --> 00:59:37,088
ili praksom zvanom "ringing",

493
00:59:37,113 --> 00:59:41,275
pri kojoj elastičnu traku vežu
čvrsto oko korijena testisa,

494
00:59:41,300 --> 00:59:45,240
što obustavlja dotok krvi, sve
dok testisi ne strunu i otpadnu

495
00:59:47,744 --> 00:59:50,299
...i brendiranje užarenim željezom.

496
00:59:55,040 --> 00:59:59,974
Oni koji se razbole najčešće nemaju
veterinarsku skrb i stanje im se brzo pogorša.

497
01:00:24,100 --> 01:00:28,785
Lijekovi uključuju antibiotike, hormone
rasta, vitamine i dodatke prehrani,

498
01:00:28,810 --> 01:00:32,150
te progesteron, koji održava
trudnoću, a ubrizgavaju se

499
01:00:34,786 --> 01:00:36,319
injekcijom ili umeću vaginalno

500
01:00:39,327 --> 01:00:40,327
ili oralno.

501
01:00:42,031 --> 01:00:45,991
Ove i slične uobičajene procedure poput
sortiranja ili provjeravanja trudnoće

502
01:00:46,058 --> 01:00:48,896
uključuju nasilno okupljanje
stoke kroz dvorište

503
01:00:48,921 --> 01:00:52,854
u sigurnosni boks naziva
"lom" gdje dobiju osobnu pažnju.

504
01:00:53,064 --> 01:00:55,435
"Je**** se okreni,
glupa kučko."

505
01:01:07,505 --> 01:01:09,262
"Ajde, debela gomilo govana."

506
01:01:37,429 --> 01:01:40,889
Oko 40% ukupne australske opskrbe govedinom

507
01:01:41,021 --> 01:01:44,701
i 80% govedine koja je u prodaji
u tamošnjim većim supermarketima

508
01:01:44,910 --> 01:01:49,176
potječe od stoke koja je provela
posljednjih 10-15% svog života

509
01:01:49,208 --> 01:01:51,142
nabijena u pustim dvorištima za hranjenje

510
01:01:51,264 --> 01:01:55,735
gdje ih se tovi žitaricama prije
klanja u starosti od 18 mjeseci.

511
01:02:47,567 --> 01:02:52,002
Nasilno ih uvode u boks za ubijanje
iz kojeg očajnički pokušavaju pobjeći.

512
01:02:59,633 --> 01:03:00,633
"O, da!"

513
01:03:27,744 --> 01:03:29,141
"Je**** se smiri, pi***."

514
01:04:10,986 --> 01:04:14,337
Omamljujući plinski pištolj najčešća
je metoda omamljivanja krava,

515
01:04:14,390 --> 01:04:18,862
no često su posebice manji pištolji
neučinkoviti kod tako velikih životinja,

516
01:04:18,887 --> 01:04:23,287
uzrokujući samo bol i ograničenu
mobilnost, ali ne i onesvješćivanje.

517
01:04:43,920 --> 01:04:46,453
Puška je manje učestala mogućnost.

518
01:05:23,713 --> 01:05:27,471
Uz to što svjedoče omamljivanju,
ubijanju, a ponekad i preradi

519
01:05:27,496 --> 01:05:30,261
životinja ispred sebe,

520
01:05:30,327 --> 01:05:34,779
u većini slučajeva su i prisiljene slušati
svoju vlastitu sudbinu iz susjedne prostorije.

521
01:05:49,333 --> 01:05:53,300
Krv nerođenih telića krava,
koje su ubijene trudne,

522
01:05:53,327 --> 01:05:56,763
poznata kao fetalni teleći serum,
ili fetalni goveđi serum

523
01:05:56,842 --> 01:05:59,479
ima veliku vrijednost
u farmaceutskoj industriji

524
01:05:59,504 --> 01:06:02,337
i dostiže vrijednost od 600$ po litri.

525
01:06:04,208 --> 01:06:09,213
Kože krava i teladi šalju se
u štavionice gdje se prerađuju u kožu,

526
01:06:09,265 --> 01:06:12,149
a većinu je se izvozi.

527
01:06:12,227 --> 01:06:13,670
Postoji uobičajeno pogrešno shvaćanje

528
01:06:13,695 --> 01:06:18,240
da je koža nusprodukt industrije mesa,
kojoj je namjera umanjiti otpad.

529
01:06:18,334 --> 01:06:21,147
Mnogo je točnije reći
da je koža ko-proizvod

530
01:06:21,163 --> 01:06:23,949
koji ponekad ima veću
ekonomsku vrijednost od mesa,

531
01:06:23,974 --> 01:06:25,728
i to do točke kada sve
više i više životinja

532
01:06:25,753 --> 01:06:28,619
ubijaju zbog njihove
kože, a ne zbog mesa.

533
01:06:29,462 --> 01:06:33,549
Jeftina koža, koju se koristi
za cipele, torbice i druge stvari

534
01:06:33,574 --> 01:06:37,323
uvozi se u Australiju,
SAD i Europu

535
01:06:37,350 --> 01:06:40,547
iz zemalja u razvoju
poput Indije i Bangladeša.

536
01:06:41,560 --> 01:06:44,362
Pošto se krava u hinduizmu
smatra svetom životinjom

537
01:06:44,387 --> 01:06:48,054
njezino klanje je protuzakonito
u 24 od 29 država Indije.

538
01:06:48,278 --> 01:06:50,255
Kako bi ih zaklali zbog kože
i u skladu sa zakonom,

539
01:06:50,280 --> 01:06:54,024
najprije ih moraju prevoziti
stotinama ili tisućama kilometara

540
01:06:54,051 --> 01:06:58,258
u jednu od pet država-iznimki,
ili preko granice u Bangladeš.

541
01:06:58,283 --> 01:07:00,651
Ovisno o ruti i broju životinja,

542
01:07:00,808 --> 01:07:05,277
a ponekad ih je na tisuće, mnoštvo tih
životinja transportira se pješice.

543
01:07:07,661 --> 01:07:11,327
Kao pripremu, mnogima od njih
u kopita zabijaju potkove,

544
01:07:11,428 --> 01:07:14,312
a kroz noseve im
čvrsto provode užad.

545
01:07:15,782 --> 01:07:19,732
Iscrpljene, izgladnjele i žedne,
mnoge kolabiraju tijekom putovanja,

546
01:07:21,379 --> 01:07:25,866
prisiljene su ustajati tako da ih
vuku za užad u nosu ili im lome rep,

547
01:07:30,842 --> 01:07:34,785
mlate štapovima, ili im u
oči utrljavaju ljutu papriku.

548
01:07:37,833 --> 01:07:41,195
Tijekom ostatka putovanja
naguravaju ih u kamione i iz njih,

549
01:07:43,211 --> 01:07:47,356
a njihovi rogovi često probadaju i
režu jedne druge, a često i lome kosti.

550
01:07:51,167 --> 01:07:54,048
One koje uspiju doći do klaonice
ubijaju jednu ispred druge

551
01:07:54,073 --> 01:07:55,699
bez prethodnog omamljivanja,

552
01:07:59,660 --> 01:08:01,572
a nekima i naživo deru kožu.

553
01:08:03,762 --> 01:08:06,131
Kože se namaču u otrovne kemikalije

554
01:08:06,156 --> 01:08:09,235
za koje se zna da uzrokuju
karcinome i kronične kožne bolesti.

555
01:08:09,418 --> 01:08:10,685
Često to rade djeca.

556
01:08:15,275 --> 01:08:17,323
Temeljni koncept rodea

557
01:08:17,348 --> 01:08:22,281
je fizička kontrola i dominacija
nad slabijim, ranjivijim bićima.

558
01:08:22,535 --> 01:08:26,141
Telad, junce i bikove
fizički provociraju

559
01:08:26,165 --> 01:08:28,129
u svrhu zabave gledatelja, i to

560
01:08:28,154 --> 01:08:32,443
u oko 240 rodea, koji se  svake
godine održavaju diljem Australije.

561
01:08:34,877 --> 01:08:38,590
Inače su to prilično pitome
životinje, a trpe zavrtanje repova,

562
01:08:47,798 --> 01:08:48,998
batinanje električnom šipkom

563
01:08:59,373 --> 01:09:01,928
i drugo fizičko zlostavljanje iza kulisa,

564
01:09:12,360 --> 01:09:16,782
kao i upotrebu metalnih mamuza i
remenja vezanog oko njihovih abdomena

565
01:09:16,807 --> 01:09:18,925
kako bi ih prisilili da se
ritaju i doimaju divljima.

566
01:09:47,318 --> 01:09:51,619
Zbog intenziteta i rizika kao
ključnih faktora zabavne predstave

567
01:09:51,721 --> 01:09:53,204
neizbježne su ozljede.

568
01:09:54,205 --> 01:09:57,449
"On ima male poteškoće postaviti
tog junca na sve četiri noge.

569
01:09:57,613 --> 01:10:00,991
Koristi svoju moć, svoju
snagu, da podigne junca sa zemlje.

570
01:10:01,730 --> 01:10:03,492
Kažem vam, ovaj junac
definitivno večeras

571
01:10:03,517 --> 01:10:05,990
ne surađuje s ovim kaubojem."

572
01:10:06,015 --> 01:10:07,939
Da, kažem vam,
on ne želi imati ništa

573
01:10:07,964 --> 01:10:09,958
s večerašnjim takmičenjem."

574
01:10:22,369 --> 01:10:25,026
"Nemojte nikad razmišljati na način
da ova stoka nije dobro zbrinuta

575
01:10:25,104 --> 01:10:28,266
jer o njima se brine
apsolutno izvanredno."

576
01:10:28,840 --> 01:10:32,411
"Užarenje" teladi i bikova podrazumijeva
hvatanje prestravljenih životinja lasom

577
01:10:32,436 --> 01:10:35,777
nasilno ih zaustavljajući trzajem
dok one pokušavaju pobjeći.

578
01:10:35,830 --> 01:10:40,411
To učestalo završava masnicama, slomljenim
nogama, rogovima, pa čak i vratovima,

579
01:10:40,528 --> 01:10:45,515
puknućem ligamenata, unutrašnjim
krvarenjima i oštećenjima potkožnog tkiva.

580
01:11:08,871 --> 01:11:09,871
OVCE

581
01:11:09,872 --> 01:11:10,871
Koriste se za hranu, odjeću

582
01:11:10,872 --> 01:11:11,871
Godišnje ih se ubije za hranu:

583
01:11:11,872 --> 01:11:12,371
Australija: 29,7 milijuna

584
01:11:12,372 --> 01:11:12,871
Ujedinjeno Kraljevstvo: 14,5 milijuna

585
01:11:12,872 --> 01:11:13,371
SAD: 2,3 milijuna

586
01:11:13,372 --> 01:11:13,871
Novi Zeland: 24,7 milijuna

587
01:11:13,872 --> 01:11:14,371
Kanada: 0,6 milijuna

588
01:11:14,372 --> 01:11:15,371
Kina: 144 milijuna

589
01:11:19,131 --> 01:11:21,543
"Jagnjenje zimi" je praksa
oplođivanja ovaca kako bi se

590
01:11:21,568 --> 01:11:23,234
mogle ojanjiti tijekom zimskih mjeseci,

591
01:11:23,675 --> 01:11:27,106
što znači da janjići prestaju sisati
u proljeće kad su pašnjaci najobilniji.

592
01:11:27,285 --> 01:11:29,636
I dok to janjićima
omogućuje brži rast,

593
01:11:29,661 --> 01:11:34,367
rezultira time da godišnje 10-15 milijuna
novorođenih janjića, a otprilike 1 od 4

594
01:11:34,392 --> 01:11:38,438
ugine u roku od 48 sati nakon okota
uslijed izloženosti oštroj hladnoći.

595
01:11:39,530 --> 01:11:42,698
Za farmere ovaca to je još uvijek
bolje od visokih troškova

596
01:11:42,723 --> 01:11:44,465
uzgoja janjadi tijekom toplih mjeseci.

597
01:11:47,343 --> 01:11:51,964
Merino sorta, koja daje oko
80% vune proizvedene u Australiji,

598
01:11:51,989 --> 01:11:54,377
selektivno je uzgajana
kako bi imala naboranu kožu

599
01:11:54,402 --> 01:11:56,205
što rezultira prekomjernom
količinom vune

600
01:11:56,230 --> 01:11:59,214
dok ih ustovremeno čini mnogo
otpornijima na ovčju šugu.

601
01:11:59,657 --> 01:12:03,507
Kako bi spriječili prljanje i rizik zaraze
šugom onih janjića koji će preživjeti do ljeta,

602
01:12:03,532 --> 01:12:05,958
u potpunosti ili djelomično
im se režu repovi,

603
01:12:05,983 --> 01:12:08,481
a često im se istovremeno
obrezuje koža oko repa,

604
01:12:08,506 --> 01:12:11,008
što ukljućuje obrezivanje
kože stražnjice

605
01:12:11,035 --> 01:12:13,545
i korijena repa
metalnim škarama.

606
01:12:14,474 --> 01:12:16,506
Ako su janjci mlađi od 6 mjeseci

607
01:12:16,531 --> 01:12:19,126
to je legalno raditi bez
ikakvog olakšanja boli.

608
01:12:23,063 --> 01:12:27,026
Strigači ovaca plaćeni su po
broju ostriženih ovaca, a ne po satu,

609
01:12:27,051 --> 01:12:29,629
dakle, brzina je važnija od preciznosti,

610
01:12:29,654 --> 01:12:32,866
a nema uvjeta koji traže
formalno školovanje ili dozvole.

611
01:13:20,904 --> 01:13:24,037
Nakon nekoliko godina, kad više
ne mogu proizvoditi dovoljno vune

612
01:13:24,062 --> 01:13:28,106
da bi ih se smatralo unosnima, ovce
se šalje na klanje i prodaje kao ovčetinu,

613
01:13:28,236 --> 01:13:31,673
dok se janjiće uzgojene za meso
ubija u starosti od 4-12 mjeseci,

614
01:13:31,698 --> 01:13:34,881
što je mnogo kraće od prirodnog
životnog vijeka od 12-14 godina.

615
01:13:39,782 --> 01:13:42,887
19 od 32 milijuna ovaca ubijenih
svake godine u Australiji

616
01:13:42,912 --> 01:13:44,324
prolaze kroz prodajna dvorišta,

617
01:13:44,558 --> 01:13:48,639
što su posrednici između farmi i
klaonica ili privatnih kupaca,

618
01:13:48,664 --> 01:13:52,586
gdje životinje, uključujući stoku,
telad, konje, perad i svinje,

619
01:13:52,703 --> 01:13:53,970
prodaju na dražbi.

620
01:13:55,737 --> 01:13:59,399
Stres uzrokovan vrućinom, dehidracija,
iscrpljenost ili druga već postojeća stanja

621
01:13:59,424 --> 01:14:02,034
učestali su uzroci smrti
u prodajnim dvorištima.

622
01:14:03,840 --> 01:14:06,813
Većinu ovaca kupuju klaonice
zbog njihovog mesa.

623
01:14:11,854 --> 01:14:15,267
Nijedna životinja u klaonicu
ne ulazi voljna umrijeti.

624
01:14:47,752 --> 01:14:50,950
I opet se električno omamljivanje
učestalo pokazuje neučinkovitim,

625
01:14:50,975 --> 01:14:54,092
uzrokujući samo još više boli
i prestravljenosti životinja

626
01:14:54,117 --> 01:14:55,530
u njihovim posljednjim trenucima.

627
01:15:34,196 --> 01:15:36,262
Omamljivanje plinskim
pištoljem nije ništa bolje.

628
01:15:50,723 --> 01:15:51,990
"Radi šta ti se kaže!

629
01:15:53,305 --> 01:15:54,639
Je**** budi miran!

630
01:15:58,359 --> 01:16:00,375
Sjedi, lezi, prevrni se, da.

631
01:16:00,749 --> 01:16:03,014
Dobar dečko, sada glava ide dolje, da.

632
01:16:03,282 --> 01:16:05,551
Radi što mu se kaže."

633
01:16:11,552 --> 01:16:13,986
Bez obzira na to koliko učinkovitim
se omamljivanje može činiti,

634
01:16:14,011 --> 01:16:16,508
nemoguće je sa sigurnošću
znati je li životinja

635
01:16:16,533 --> 01:16:20,090
u potpunosti izgubila
svijest i više ne osjeća bol

636
01:16:20,324 --> 01:16:24,190
ili je samo paralizirana i onemogućenog
kretanja, dok još uvijek sve osjeća.

637
01:16:52,942 --> 01:16:57,008
U svojem strahu i očaju
nekima uspije nakratko pobjeći,

638
01:16:57,060 --> 01:17:00,240
izravno se suočavajući s
leševima svojih prethodnika

639
01:17:13,629 --> 01:17:16,841
prije nego što ih se prisili natrag
u red, znajući da su sljedeće na redu.

640
01:17:19,775 --> 01:17:20,775
KOZE

641
01:17:20,776 --> 01:17:22,275
Koristi ih se za hranu, odjeću

642
01:17:22,276 --> 01:17:23,275
Ubije ih se godišnje za hranu:

643
01:17:23,276 --> 01:17:24,275
Australija: 2,3 milijuna

644
01:17:24,276 --> 01:17:25,275
Novi Zeland: 0,1 milijuna

645
01:17:25,276 --> 01:17:26,275
Kina: 163 milijuna

646
01:17:31,218 --> 01:17:34,372
Koze se uzgaja za mlijeko na
vrlo sličan način kao i krave,

647
01:17:34,393 --> 01:17:38,039
stalno ih oplođujući kako bi se
osigurala stalna opskrba mlijekom.

648
01:17:38,065 --> 01:17:41,856
To je mala industrija u Australiji,
sa oko samo 65 farmi.

649
01:17:41,881 --> 01:17:45,075
Kozje mlijeko reklamira se
kao lakše probavljiva verzija

650
01:17:45,101 --> 01:17:48,002
podobna za ljude alergične
na kravlje mlijeko.

651
01:17:48,209 --> 01:17:51,992
Širom svijeta više ljudi pije
kozje mlijeko nego bilo koje drugo.

652
01:18:03,140 --> 01:18:06,073
Muške potomke, koji
ne mogu davati mlijeko,

653
01:18:06,098 --> 01:18:10,556
u pravilu se smatra otpadnim proizvodima
i ubija na farmi kratko nakon rođenja

654
01:18:13,736 --> 01:18:17,483
dok se ženke uzgaja kako bi i
same kasnije davale mlijeko,

655
01:18:17,508 --> 01:18:21,156
iako neke farme uzgajaju i prodaju
višak svojih koza za meso.

656
01:18:27,682 --> 01:18:29,822
Majke koje daju mlijeko
muzu dvaput dnevno

657
01:18:29,847 --> 01:18:32,007
tijekom deset godina,
a zatim ih kolju.

658
01:18:32,111 --> 01:18:35,974
Na svom vrhuncu daju 4 litre mlijeka
dnevno kako bi se prodalo svježe

659
01:18:35,999 --> 01:18:40,021
ili preradilo u sir, maslac,
sladoled, jogurt i sapun.

660
01:18:50,779 --> 01:18:54,093
Australija je najveći izvoznik
kozjeg mesa na svijetu,

661
01:18:54,118 --> 01:18:56,724
a većina ga se izvozi u SAD.

662
01:18:56,867 --> 01:19:02,326
Samo 10% potječe od koza uzgojenih
za meso, a ostatak je od divljih koza,

663
01:19:02,353 --> 01:19:05,180
vrste koja potječe od
odbjeglih domaćih koza

664
01:19:05,205 --> 01:19:07,825
koju su u Australiju
dovezli europski kolonisti.

665
01:19:07,903 --> 01:19:10,823
Ove slobodne koze se
hvata i transportira

666
01:19:10,848 --> 01:19:15,004
na tovilišta znana kao depoi koza,
gdje ih se tovi prije klanja.

667
01:19:44,322 --> 01:19:47,829
Nije rijetkost da se na
klanje šalje skotne životinje,

668
01:19:47,855 --> 01:19:52,199
i neizbježno je da će se neke od njih okotiti
na transportnim kamionima ili u boksovima

669
01:19:52,226 --> 01:19:54,709
kratko prije nego ih
izvedu na mjesto ubijanja,

670
01:19:55,022 --> 01:19:58,844
a njihovu mladunčad prepuštaju
smrti glađu ili izloženosti

671
01:19:58,869 --> 01:20:01,269
dok prizivaju svoje mrtve majke.

672
01:21:59,251 --> 01:22:00,251
RIBA

673
01:22:00,252 --> 01:22:01,751
Koristi se za hranu, znanstvena istraživanja

674
01:22:01,752 --> 01:22:05,251
Godišnje ubijeno za hranu:
167,2 milijuna tona u cijelom svijetu

675
01:22:13,547 --> 01:22:16,973
Losos je najpopularnija
riba u Australiji,

676
01:22:17,038 --> 01:22:19,889
a svake godine je se
pojede oko 40.000 tona.

677
01:22:20,050 --> 01:22:22,613
Uzgaja ih se u blizini obale
u podvodnim kavezima

678
01:22:22,665 --> 01:22:25,813
prvenstveno u zaljevima na
južnoj i zapadnoj obali Tasmanije

679
01:22:25,838 --> 01:22:27,505
zbog tamošnje hladnije vode.

680
01:22:29,011 --> 01:22:31,478
Svaki kavez ima kapacitet
do 60.000 riba,

681
01:22:31,496 --> 01:22:35,280
koje se tamo transportira iz mrijestilišta iz
unutrašnjosti u starosti od 12-18 mjeseci.

682
01:22:36,395 --> 01:22:39,518
Kako rastu, njihov prostor u
kavezima postaje sve manji

683
01:22:39,543 --> 01:22:41,517
sve dok ne postanu nabijene jedna na drugu.

684
01:22:42,660 --> 01:22:48,116
Istraživanjem iz 2017. lososa uzgojenog na farmama
Australije, Norveške, Čilea, Škotske i Kanade

685
01:22:48,141 --> 01:22:50,939
utvrđeno je da je oko pola
riba na ovim farmama gluho

686
01:22:50,964 --> 01:22:55,308
zbog ubrzanog rasta koji deformira
njihove receptore za zvuk.

687
01:22:57,250 --> 01:23:00,761
Luka Macquarie na zapadnoj obali Tasmanije,
poznata po svojoj svjetskoj baštini,

688
01:23:00,786 --> 01:23:03,916
dom je najvećoj koncentraciji
farmi riba u državi,

689
01:23:03,941 --> 01:23:08,177
s ključna tri igrača industrije
lososa: Tassal, Huon i Petuna.

690
01:23:08,202 --> 01:23:11,836
Svaka od kompanija ima nekoliko farmi,
koje se sastoje od oko 25 kaveza.

691
01:23:14,465 --> 01:23:19,865
U razdoblju od godinu dana do rujna 2016.
preko 21.000 tona nepojedene riblje hrane

692
01:23:19,942 --> 01:23:22,866
i neizrecive količine
izmeta završile su u luci.

693
01:23:22,891 --> 01:23:26,766
Tako visoka razina zagađenja
uzrokuje opasno niske razine kisika

694
01:23:26,791 --> 01:23:29,526
u vodi i veći rizik od oboljenja,

695
01:23:29,551 --> 01:23:32,571
što pridonosi velikom broju
uginule ribe na farmama.

696
01:23:35,257 --> 01:23:39,716
Incidenti brojnog masovnog
izumiranja od 2015. do 2018.

697
01:23:39,780 --> 01:23:42,931
pridonijeli su kombinaciji gušenja
uslijed niske razine kisika,

698
01:23:42,956 --> 01:23:44,722
ljudske greške i bolesti.

699
01:23:49,191 --> 01:23:51,835
Tassal, najveća od tri kompanije,

700
01:23:51,900 --> 01:23:56,300
hvali se prihvaćenom stopom preživljavanja
od sveukupno 83% na svim njihovim farmama.

701
01:23:56,793 --> 01:24:01,926
Nakon 15-18 mjeseci provedenih u tim morskim
kavezima, kad svaki dosegne težinu od oko 7 kg,

702
01:24:01,951 --> 01:24:03,707
losose se usisava kroz cijev

703
01:24:03,732 --> 01:24:06,847
u zbirnu posudu u kojoj
ih se ili odmah ubija

704
01:24:06,872 --> 01:24:10,811
ili transportira žive u spremnicima
u postrojenja za preradu na kopnu.

705
01:24:12,237 --> 01:24:15,998
Australski grgeč uzgaja se u svakoj
od država Australije, osim u Tasmaniji.

706
01:24:16,023 --> 01:24:17,685
U hladnijim južnim državama

707
01:24:17,710 --> 01:24:20,925
uzgajaju ih zajedno s tisućama drugih
u malim bazenima u zatvorenom prostoru,

708
01:24:29,682 --> 01:24:31,406
dok ih u sjevernim državama

709
01:24:31,431 --> 01:24:34,670
uzgajaju ili u priobalnim kavezima
u moru nalik farmama lososa

710
01:24:34,695 --> 01:24:37,810
ili u sustavu ribnjaka na otvorenom
kojeg se koristi i za uzgoj pastrva.

711
01:24:43,027 --> 01:24:46,996
Navodno humana metoda izlova
i ubijanja uzgojene ribe

712
01:24:47,021 --> 01:24:50,015
sastoji se od njihova isisavanja
u ledenu vodu kako bi ih žive zamrznuli.

713
01:25:04,737 --> 01:25:07,896
To je polagana, bolna smrt
koja je daleko od humanog.

714
01:25:07,921 --> 01:25:10,146
Ponekad je potrebno i pola
sata dok riba ne ugine.

715
01:25:37,478 --> 01:25:41,558
Ribu za sashimi, japansku deliciju
koja daje prednost svježini,

716
01:25:41,583 --> 01:25:44,682
ubada se u glavu prije nego
im prerežu vratnu venu

717
01:25:44,707 --> 01:25:47,661
a zatim ih stavljaju
natrag na led da iskrvare.

718
01:25:49,716 --> 01:25:51,836
Trgovine i restorani izlažu živu ribu

719
01:25:51,862 --> 01:25:53,778
omogućujući kupcima pogled na svježinu

720
01:25:53,830 --> 01:25:56,646
kako bi odabrali koju
individuu bi rado ubili.

721
01:26:01,733 --> 01:26:05,873
Tri četvrtine morskih plodova koje konzumiraju
Australci uvozi se iz drugih država,

722
01:26:05,897 --> 01:26:09,644
a najistaknutije vrste
su škampi, losos i tuna.

723
01:26:18,654 --> 01:26:22,131
Komercijalne ribolovne koče za
sobom kroz more vuku goleme mreže

724
01:26:22,196 --> 01:26:24,800
neselektivno hvatajući
sve vrste u svom dometu.

725
01:26:33,708 --> 01:26:36,020
Oko 85% svjetskih zaliha ribe

726
01:26:36,045 --> 01:26:39,052
sada su ili u potpunosti,
ili previše izlovljene.

727
01:26:39,473 --> 01:26:40,680
Ako nastavimo ovim tempom,

728
01:26:40,704 --> 01:26:44,577
predviđa se da će naši oceani biti
u potpunosti lišeni ribe do 2048.

729
01:26:50,717 --> 01:26:51,717
ZEČEVI

730
01:26:51,718 --> 01:26:54,717
Koriste se za hranu, odjeću,
eksperimente, kao kućni ljubimci

731
01:26:54,543 --> 01:26:57,733
Industrija uzgoja zečeva
u Australiji ugrožena je.

732
01:26:57,773 --> 01:27:01,635
Izuzetno zarazne bolesti koje su
izazvane kako bi pobile divlje zečeve,

733
01:27:01,660 --> 01:27:04,831
prenešene insektima, mogu brzo
istrijebiti čitave farme,

734
01:27:04,856 --> 01:27:06,347
dok se ostale farme bore u utakmici

735
01:27:06,372 --> 01:27:10,079
s nižom cijenom divljih zečeva
koje hvataju i ubijaju lovci.

736
01:27:10,705 --> 01:27:13,085
Zečevi, koje se uzgaja za meso,
provode svoj čitav život

737
01:27:13,109 --> 01:27:15,665
u žičanim kavezima obješenima iznad tla,

738
01:27:15,690 --> 01:27:20,279
onemogućeni izraziti svoje prirodno ponašanje
poput kopanja, skrivanja ili skakanja.

739
01:27:21,682 --> 01:27:24,110
Nagomilavanje fekalija
na podu ispod njih

740
01:27:24,135 --> 01:27:26,173
stvara visoku razinu amonijaka.

741
01:27:27,602 --> 01:27:31,369
Ženke koje zadržavaju za rasplod
ponekad se prisili da žive u tim uvjetima

742
01:27:31,394 --> 01:27:34,661
do 56 tjedana sve dok
ne okote sedam legla.

743
01:27:44,654 --> 01:27:50,261
Većina zečeva, koji inače žive 8-12 godina,
bude ubijena u dobi od 12 tjedana.

744
01:27:55,113 --> 01:27:59,343
Svake godine 3 do 4 tisuće zečeva
koristi se u znanstvene svrhe

745
01:27:59,368 --> 01:28:00,736
i za testiranja u Australiji.

746
01:28:00,761 --> 01:28:03,799
Mnogi od njih potječu s
ovog postrojenja u Viktoriji.

747
01:28:17,537 --> 01:28:20,982
Većina proizvoda od krzna koje se prodaje
u Australiji potječe iz inozemstva,

748
01:28:20,982 --> 01:28:22,994
a većina ga se dobiva od zečeva.

749
01:28:23,177 --> 01:28:28,036
Robna marka Akubra 2015. je zatvorila
sva svoja australska postrojenja

750
01:28:28,061 --> 01:28:30,928
i počela uvoziti
zečje krzno iz Europe.

751
01:28:38,105 --> 01:28:42,721
Australija uvozi krzno i iz Kine,
najvećeg svjetskog izvoznika krzna.

752
01:28:42,878 --> 01:28:46,848
Od deset farmi zečjeg krzna koje
je posjetio tajni istražitelj

753
01:28:46,873 --> 01:28:50,674
pola njih prakticira čupanje
krzna sa živih zečeva,

754
01:28:50,699 --> 01:28:52,658
što je proces kojeg se
ponavlja svaka tri mjeseca,

755
01:28:52,683 --> 01:28:55,418
a u međuvremenu zečevi
žive u žičanim kavezima.

756
01:28:55,761 --> 01:28:58,562
Čupanje krzna rezultira
dužom, skupljom dlakom,

757
01:28:58,587 --> 01:29:00,581
za razliku od striženja ili šišanja.

758
01:29:02,744 --> 01:29:05,028
Kako stare, zečevima
raste sve manje dlake,

759
01:29:05,052 --> 01:29:08,521
a na kraju ih se vješa i odere
koža za konačnu "berbu",

760
01:29:08,547 --> 01:29:10,480
ponekad i naživo.

761
01:29:13,189 --> 01:29:17,122
Potrebno je ubiti čak 12 zečeva za
napraviti samo jedan Akubra šešir.

762
01:29:17,518 --> 01:29:22,121
Diljem svijeta godišnje se za krzno
ubije jednu milijardu zečeva.

763
01:29:25,603 --> 01:29:27,603
ČINČILE

764
01:29:27,604 --> 01:29:30,603
Koristi ih se za hranu, kozmetiku

765
01:29:32,136 --> 01:29:34,277
Činčile su čest izvor
krzna za odjeću,

766
01:29:34,302 --> 01:29:37,035
modne dodatke, pa čak
i ekstenzije trepavica.

767
01:29:37,429 --> 01:29:39,198
Pošto u Australiji nema farmi činčila

768
01:29:39,250 --> 01:29:41,650
njihovo krzno se uvozi.

769
01:29:42,575 --> 01:29:44,948
One bi u divljini pojedinačno zauzimale

770
01:29:44,975 --> 01:29:47,375
i do 1000 hektara močvarnog staništa.

771
01:29:48,154 --> 01:29:50,349
Unatoč tome što su generacijama
uzgajane za krzno,

772
01:29:50,374 --> 01:29:52,440
ove prirodno radoznale,
osamljene životinje

773
01:29:52,465 --> 01:29:55,018
uvelike pate u zatočeništvu

774
01:29:55,233 --> 01:29:58,316
nagurane u male žičane kaveze
u kojima ih kronična dosada i stres

775
01:29:58,341 --> 01:30:00,931
dovode do mahnitog hodanja
i samoozljeđivanja.

776
01:30:04,080 --> 01:30:07,774
Činčile za rasplod žive u tim
kavezima četiri do pet godina,

777
01:30:07,799 --> 01:30:11,518
svake godine okoteći leglo
od 3-4 preživjela mladunca,

778
01:30:11,755 --> 01:30:14,414
koje se ubije i odere im se
koža u starosti od 6 mjeseci.

779
01:30:15,107 --> 01:30:18,019
Plinske komore ili zatvoreni boksevi
ispunjeni ispušnim plinovima

780
01:30:18,045 --> 01:30:19,810
uobičajeni su načini
ubijanja činčila,

781
01:30:19,834 --> 01:30:23,861
no oni nisu uvijek smrtonosni, što rezultira
time da se neke od njih bude dok im deru kožu.

782
01:30:23,886 --> 01:30:26,030
"Da, miče se, riće se...

783
01:30:26,201 --> 01:30:28,453
skriva se ispod trupala da dođe do zraka."

784
01:30:30,676 --> 01:30:33,236
Analni strujni udari ili
jednostavno lomljenje vrata

785
01:30:33,340 --> 01:30:34,611
učestale su alternative.

786
01:30:34,636 --> 01:30:36,103
"Još uvijek diše."

787
01:30:56,603 --> 01:30:58,603
LISICE

788
01:30:58,604 --> 01:31:01,603
Koriste se za odjeću, zabavu

789
01:31:04,200 --> 01:31:08,815
Nakon činčila, lisice su druga vrsta
koju se najčešće uzgaja za krzno.

790
01:31:08,840 --> 01:31:10,768
Suočava se s mnogim istim problemima.

791
01:31:14,245 --> 01:31:17,384
Kineski farmeri krzna tvrde
da su njihove marže toliko niske

792
01:31:17,449 --> 01:31:18,992
da si ne mogu priuštiti ubijati lisice

793
01:31:19,017 --> 01:31:22,066
ničime osim najbrutalnijim
učinkovitim načinom,

794
01:31:22,565 --> 01:31:26,839
tako da mnogim lisicama deru kožu naživo
kako bi si uštedjeli vrijeme i trud.

795
01:31:32,462 --> 01:31:37,034
U Australiju su ih dovezli britanski doseljenici
zbog svog tradicionalnog sporta - lova na lisice,

796
01:31:37,059 --> 01:31:39,945
a kasnije radi kontrole
širenja dovezenih zečeva.

797
01:31:39,969 --> 01:31:42,994
Lisice se sada diljem Australije
klasificira kao štetočine,

798
01:31:43,020 --> 01:31:45,379
a brojka im se procjenjuje na preko 7 milijuna.

799
01:31:45,691 --> 01:31:47,081
Lov i odstrjel lisica

800
01:31:47,106 --> 01:31:50,117
na privatnom zemljištu legalan je
u svim državama Australije.

801
01:32:03,065 --> 01:32:05,856
Često ih pojedu divlje životinje,

802
01:32:05,881 --> 01:32:07,943
ili domaće životinje poput pasa,

803
01:32:07,968 --> 01:32:12,525
a najčešća metoda smanjenja njihovog
broja je korištenjem otrova "1080".

804
01:32:12,887 --> 01:32:15,959
1080 je bezbojan,
bezukusan i bez mirisa

805
01:32:16,103 --> 01:32:19,503
i uzrokuje polaganu, bolnu
smrt svih svojih žrtava.

806
01:32:24,002 --> 01:32:25,002
PSI

807
01:32:25,003 --> 01:32:28,002
Koriste se kao kućni ljubimci, za zabavu,
znanstvena istraživanja, odjeću

808
01:32:28,281 --> 01:32:30,583
I dok su Australija, EU i SAD

809
01:32:30,608 --> 01:32:33,671
zabranile uvoz psećeg i mačjeg krzna,

810
01:32:33,696 --> 01:32:36,734
istrage pokazuju da se
kinesko pseće i mačje krzno

811
01:32:36,759 --> 01:32:39,718
često lažno obilježava kao
lisičje, zečje ili od činčile.

812
01:32:39,743 --> 01:32:43,448
U Kini svake godine oko
2 milijuna psa i mačaka

813
01:32:43,473 --> 01:32:47,023
uzgoje, ukradu iz domova
ili pokupe s ulica,

814
01:32:47,062 --> 01:32:48,662
natiskaju u žičane kaveze

815
01:32:48,687 --> 01:32:52,115
te ih ponekad danima
prevoze bez hrane i vode

816
01:32:52,139 --> 01:32:55,558
kako bi ih objesili, pustili
im krv, izmlatili ili udavili,

817
01:32:55,584 --> 01:32:57,117
ili im čak naživo oderali kožu.

818
01:33:17,957 --> 01:33:21,648
U Australiji se godišnje
proda oko 450.000 štenadi.

819
01:33:21,906 --> 01:33:25,404
Oko 85% potječe od
neregistriranih uzgajivača.

820
01:33:25,445 --> 01:33:27,641
No zbog minimalnih propusta

821
01:33:27,666 --> 01:33:30,640
čak i registrirani uzgajivači
mogu imati tvornice štenaca,

822
01:33:30,698 --> 01:33:33,440
proizvodeći i čiste
pasmine i mješance

823
01:33:33,465 --> 01:33:35,732
za prodaju u trgovinama kućnih
ljubimaca ili putem interneta.

824
01:33:37,944 --> 01:33:39,834
U tim tvornicama potpuno je legalno

825
01:33:39,859 --> 01:33:43,269
držati majku štenaca zatvorenu
u golu betonsku ćeliju

826
01:33:43,294 --> 01:33:48,132
u hangaru tijekom 23 sata na dan,
neprekidno je iznova čineći skotnom.

827
01:34:17,858 --> 01:34:20,116
Uskraćena im je ljubav i druženje

828
01:34:20,571 --> 01:34:22,756
i umjesto toga ih tretiraju
kao rasplodne strojeve.

829
01:34:24,164 --> 01:34:27,095
Ovi medeni psići, koje se
prodaje za tisuće dolara,

830
01:34:27,120 --> 01:34:30,186
često pate od bolesti ili
drugih zdravstvenih stanja,

831
01:34:30,226 --> 01:34:32,336
ili poremećaja u ponašanju

832
01:34:32,361 --> 01:34:35,812
koji su rezultat uvjeta
kojima su izloženi na farmi

833
01:34:35,864 --> 01:34:38,425
i pokoljenjima selektivnog uzgoja.

834
01:34:39,442 --> 01:34:40,594
"Bok, kako si?"

835
01:34:40,905 --> 01:34:43,141
"Da, dobro. Hoćete li
dobivati još zlatnih retrivera?"

836
01:34:43,166 --> 01:34:48,796
"Ah, da, zlatni retriveri, ako se
ne varam, stići će ove subote."

837
01:34:48,871 --> 01:34:50,528
Ove subote? Aha, okej."

838
01:34:50,553 --> 01:34:52,748
"A... otkuda potječu?
Jesu li iz..."

839
01:34:52,852 --> 01:34:54,617
"Imamo vlastitog uzgajivača."

840
01:34:54,669 --> 01:34:56,077
"Jesu li s farme štenaca?"

841
01:34:56,110 --> 01:34:57,270
"Očito nisu."

842
01:35:03,113 --> 01:35:04,846
"O, tako su lijepi!"

843
01:35:06,324 --> 01:35:07,385
"I, to je dobar uzgajivač?"

844
01:35:07,410 --> 01:35:08,833
"Da, definitivno. Registrirani su."

845
01:35:08,858 --> 01:35:11,544
"Znači, nije kao... Čuo sam
loše stvari o farmama štenaca.

846
01:35:11,569 --> 01:35:12,848
Nije farma štenaca?"
"Očito nije."

847
01:35:12,873 --> 01:35:15,655
"S farmi štenaca dobit
ćete jako, jako

848
01:35:15,820 --> 01:35:16,868
bolesne štence."

849
01:35:27,232 --> 01:35:33,256
U međuvremenu, procjena je da 200-250.000
pasa i mačaka lutalica, ili onih odbačenih,

850
01:35:33,281 --> 01:35:37,480
budu svake godine eutanazirani u azilima
i prihvatilištima diljem zemlje.

851
01:35:37,505 --> 01:35:40,638
Velika većina ih je
zdrava, ali neželjena.

852
01:35:54,140 --> 01:35:58,009
Unatoč brojnim naširoko objavljivanim
skandalima tijekom proteklih godina,

853
01:35:58,034 --> 01:36:01,069
utrke hrtova nastavljaju
biti velika industrija

854
01:36:01,094 --> 01:36:04,974
kockanja i zabave
u Australiji i širom svijeta.

855
01:36:04,999 --> 01:36:07,468
Veliko ubrzanje i ekstremna brzina

856
01:36:07,493 --> 01:36:10,655
kojom ovi veliki psi
stazom jure mamac

857
01:36:10,786 --> 01:36:13,931
neizbježno rezultira sudarima,
padovima i ozljedama.

858
01:36:14,113 --> 01:36:18,476
Najčešća su puknuća mišića,
ligamenata i kostiju šapa.

859
01:36:18,945 --> 01:36:22,854
Svake godine na australskim trkalištima
bude ozljeđeno do 200 pasa,

860
01:36:23,218 --> 01:36:26,638
a procjena je da njih 6 do 10
ili ugine na trkalištu,

861
01:36:26,857 --> 01:36:28,653
ili ih naknadno uspavaju.

862
01:36:28,979 --> 01:36:32,538
Prirodni vijek hrtova
je 12-14 godina.

863
01:36:32,563 --> 01:36:36,724
Trkaći hrtovi započinju svoje "karijere"
u starosti od oko 18 mjeseci,

864
01:36:36,855 --> 01:36:39,693
a završavaju kad su
četiri i pol godine stari.

865
01:36:39,858 --> 01:36:41,411
U Novom Južnom Walesu imaju karijeru

866
01:36:41,436 --> 01:36:45,445
koja u prosjeku traje samo 363 dana.

867
01:36:45,713 --> 01:36:51,211
U Australiji godišnje bude ubijeno
između 13.000 i 17.000 mladih hrtova.

868
01:36:51,290 --> 01:36:54,042
Od 97.000 hrtova uzgojenih
u Novom Južnom Walesu

869
01:36:54,067 --> 01:36:56,830
u razdoblju od 12 godina do 2016. godine,

870
01:36:57,005 --> 01:37:01,430
50-70%, ili više, ih je ubijeno
jer su ih smatrali presporima

871
01:37:01,455 --> 01:37:03,351
ili nesposobnima za trkanje.

872
01:37:03,605 --> 01:37:05,187
Postoji rastući broj dokaza

873
01:37:05,212 --> 01:37:08,209
koji pokazuju da se hrtove često
ubija na nehumane načine,

874
01:37:08,234 --> 01:37:11,718
s trenerima koji preferiraju jeftinu
opciju hica iz puške ili batinanje,

875
01:37:11,744 --> 01:37:13,863
a ne plaćanje veterinara za eutanaziju.

876
01:37:14,157 --> 01:37:17,390
Trupla pasa tada se odbacuje
u jame ili na privatna zemljišta,

877
01:37:17,415 --> 01:37:19,082
ili ih se razbaca po šumama.

878
01:37:20,654 --> 01:37:24,263
Upotreba živih životinja kao mamaca
u svrhu treniranja hrtova da ih love,

879
01:37:24,288 --> 01:37:26,966
iako ilegalna, utvrđena je
kao široko rasprostranjena,

880
01:37:26,991 --> 01:37:29,751
s istragom u Novom Južnom Walesu 2015.

881
01:37:29,776 --> 01:37:32,675
prema kojoj se 85-90% trenera

882
01:37:32,700 --> 01:37:34,300
upušta u ovu praksu.

883
01:37:46,502 --> 01:37:51,567
Nepoznat broj prestravljenih praščića,
zečeva, oposuma, pilića i mačića

884
01:37:51,592 --> 01:37:53,576
rastrgano je u svrhu učenja

885
01:37:53,601 --> 01:37:57,334
inače nježnih, uspavanih životinja
da trče ukrug trkalištem.

886
01:37:59,072 --> 01:38:00,072
KONJI
Koriste se za zabavu, znanstvena

887
01:38:00,073 --> 01:38:01,072
istraživanja, hranu, u farmaciji

888
01:38:01,073 --> 01:38:02,072
Godišnje ubijeno za hranu:

889
01:38:02,073 --> 01:38:03,072
Australija: 101.000
Ujedinjeno Kraljevstvo: 19.872

890
01:38:03,073 --> 01:38:04,072
SAD: 79.193         Novi Zeland: 823
Kanada: 106.165     Kina: 1.601.056

891
01:38:04,073 --> 01:38:06,207
Kostur konja ne sazrijeva
sve do pete godine života,

892
01:38:05,443 --> 01:38:08,431
no njihove trkaće karijere često
počinju kad su im samo dvije godine

893
01:38:08,456 --> 01:38:10,276
zbog mamca veće novčane nagrade

894
01:38:10,301 --> 01:38:12,342
i bržeg povrata uloženog novca.

895
01:38:12,819 --> 01:38:15,273
To drastično povećava
rizik od ozljeda,

896
01:38:15,298 --> 01:38:17,941
s čak do 80% konja koja pate
od bolova cjevanica

897
01:38:17,966 --> 01:38:19,779
ili dorzalne metakarpalne bolesti.

898
01:38:20,427 --> 01:38:23,042
Pregledi nakon utrka
pokazali su visoku

899
01:38:23,067 --> 01:38:25,234
učestalost krvi u
dušniku i plućima konja,

900
01:38:25,258 --> 01:38:28,720
zajedno s povećanom učestalosti
i jačinom čireva na želucu

901
01:38:28,745 --> 01:38:31,006
kako se nastavlja s
treninzima i utrkama.

902
01:38:31,970 --> 01:38:35,637
Na stazi ih se bičuje do boli
kako bi postigli veće brzine.

903
01:38:35,638 --> 01:38:38,962
Pravila trkanja ograničavaju
bičevanje u ranijim fazama utrke,

904
01:38:38,962 --> 01:38:41,334
ali u posljednjih stotinu metara,
kad su konji već umorni

905
01:38:41,358 --> 01:38:43,983
i manje sposobni reagirati,
nema nikakvih ograničenja.

906
01:38:44,009 --> 01:38:46,835
Često ih se neumoljivo
bičuje sve do cilja.

907
01:38:47,666 --> 01:38:51,875
Utkre s preponama statistički su
19 puta opasnije od utrka na ravnom,

908
01:38:51,900 --> 01:38:54,377
s redovitom pojavom
nasilnih padova.

909
01:39:04,048 --> 01:39:06,717
Otprilike pola konja,
koji skaču preko prepona,

910
01:39:06,742 --> 01:39:08,666
nestane svake godine u Australiji,

911
01:39:08,691 --> 01:39:11,555
potiho izlazeći iz industrije
pod nepoznatim okolnostima

912
01:39:11,580 --> 01:39:13,762
da se nikad više ne bi utrkivali
niti se za njih ikad čuje,

913
01:39:13,787 --> 01:39:15,120
ii ih se ubija na trkalištu

914
01:39:15,145 --> 01:39:18,271
uz podignute zelene paravane
da ih zaklone od pogleda publike.

915
01:39:33,119 --> 01:39:37,754
Diljem zemlje svake godine bude 11-12.000 novoregistriranih trkaćih konja,

916
01:39:37,779 --> 01:39:39,794
a otprilike isti broj
napusti industriju,

917
01:39:39,819 --> 01:39:44,590
većinom zbog loših rezultata,
nepodobnog temperamenta ili ozljeda.

918
01:39:45,400 --> 01:39:46,905
Mnogi od njih završe u
klaonicama za stare konje

919
01:39:46,950 --> 01:39:50,351
gdje ih se ubija za hranu
trkaćih hrtova ili pseću hranu.

920
01:39:53,214 --> 01:39:56,747
Ostali završe u jednoj ili
dvije ovlaštene klaonice konja

921
01:39:56,772 --> 01:39:59,295
koje izvoze konjsko meso
za potrošnju ljudi.

922
01:40:16,443 --> 01:40:18,576
Konje se također upotrebljava u rodeima.

923
01:40:45,511 --> 01:40:46,511
DEVE

924
01:40:46,512 --> 01:40:49,011
Korištene za zabavu, odjeću, znanstvena
istraživanja, hranu, u farmaciji

925
01:40:49,875 --> 01:40:53,738
Deve su dovezene u Australiju 1800-ih
da bi ih se koristilo kao transport,

926
01:40:53,803 --> 01:40:57,002
a nakon pojave automobila
su ih pustili u divljinu.

927
01:40:57,160 --> 01:41:01,320
Do 2008. njihovu populaciju se
procjenjivalo na oko 600.000,

928
01:41:01,443 --> 01:41:03,886
što je navelo vladu da osmisli
projekt njihovog uklanjanja.

929
01:41:03,970 --> 01:41:06,197
To je učinkovito prepolovilo njihov broj,

930
01:41:06,222 --> 01:41:08,797
prvenstveno ih streljajući iz helikoptera

931
01:41:08,822 --> 01:41:12,110
no također ih okružujući
i prevozeći u klaonice

932
01:41:12,135 --> 01:41:14,776
za izvoz u SAD i na Bliski istok,

933
01:41:14,801 --> 01:41:16,515
što je praksa koja se nastavlja i danas.

934
01:41:18,024 --> 01:41:22,028
Nakon što su provele čitave svoje živote
slobodno lutajući, bez kontakta s ljudima,

935
01:41:22,053 --> 01:41:24,123
iznenadno zatočeništvo
i nasilno ophođenje

936
01:41:24,148 --> 01:41:25,736
potpuno im je nepoznato.

937
01:41:38,457 --> 01:41:39,233
"Mrvicu je ljut."

938
01:41:39,258 --> 01:41:40,931
"Da, on je je**** ljut, kompa."

939
01:41:42,147 --> 01:41:44,357
"Ma, je**** 'ajde naprijed, glupa pi***!"

940
01:42:03,574 --> 01:42:05,962
Sve veći broj deva
ulovljenih u divljini

941
01:42:05,987 --> 01:42:09,167
preusmjerava se u rastuću
mliječnu industriju deva

942
01:42:09,192 --> 01:42:12,123
koja sebe promovira kao zdraviju inačicu
proizvodima od kravljeg mlijeka

943
01:42:12,150 --> 01:42:15,022
i manje rasipnu inačicu
od streljanja iz zraka.

944
01:42:18,457 --> 01:42:19,457
MIŠEVI

945
01:42:19,458 --> 01:42:21,957
Koristi ih se u znanstvenim
istraživanjima, kao kućne ljubimce

946
01:42:21,980 --> 01:42:23,757
Između 6 i 10 milijuna životinja

947
01:42:23,782 --> 01:42:27,395
svake godine se koristi u svrhe
istraživanja i testiranja u Australiji.

948
01:42:27,511 --> 01:42:29,426
uključujući 1 do 2 milijuna miševa.

949
01:42:30,061 --> 01:42:34,208
Mnogi od tih eksperimenata uključuju
kirurške zahvate na živo, bez anestetika,

950
01:42:34,233 --> 01:42:36,500
ili izlaganje toksinima i bolestima.

951
01:42:37,441 --> 01:42:41,032
Na kraju će svi miševi izloženi
istraživanju ili testiranju biti ubijeni

952
01:42:41,057 --> 01:42:43,448
jer zakonski ne smiju biti
pušteni iz laboratorija.

953
01:42:43,643 --> 01:42:47,661
Gušenje ugljičnim dioksidom, ili
predoziranje anestetikom izofluranom

954
01:42:47,686 --> 01:42:50,544
plinom ili injekcijom su dva
najčešća načina ubijanja miševa

955
01:42:50,569 --> 01:42:52,492
kad odsluže svrsi.

956
01:43:12,982 --> 01:43:15,753
U današnje vrijeme znanstvena
istraživanja i otkrića

957
01:43:15,818 --> 01:43:18,269
bave se nijansama u fiziologiji čovjeka,

958
01:43:18,314 --> 01:43:20,683
a u tom području životinje
nisu prikladni modeli.

959
01:43:20,945 --> 01:43:24,924
Istraživanje iz 2015. Nacionalnog
instituta za zdravlje u SAD-u

960
01:43:24,950 --> 01:43:27,686
utvrdilo je da zapanjujućih
95% svih lijekova

961
01:43:27,730 --> 01:43:30,664
koji su se pokazali sigurnima i
učinkovitima u testiranju na životinjama

962
01:43:30,691 --> 01:43:32,758
podbace u primjeni na ljudima.

963
01:43:33,022 --> 01:43:35,764
Nekritično oslanjanje na rezultate
testiranja na životinjama,

964
01:43:35,808 --> 01:43:38,619
zanemarujući potencijalno
točnije alternative kao što je

965
01:43:38,707 --> 01:43:40,538
korištenje ljudskog tkiva i stanica,

966
01:43:40,563 --> 01:43:43,722
leševa, simulatora i
računalnih modela

967
01:43:43,792 --> 01:43:47,399
može desetke tisuća ljudi koštati
njihova zdravlja i života,

968
01:43:47,719 --> 01:43:49,386
te ubiti milijarde životinja.

969
01:43:51,980 --> 01:43:53,480
EGZOTIČNE ŽIVOTINJE

970
01:43:53,481 --> 01:43:55,980
Korištene za znanstvena istraživanja, zabavu

971
01:43:55,461 --> 01:43:58,394
Stotine makakija,
marmoseta i babuna

972
01:43:58,420 --> 01:44:01,544
godišnje se nabavlja za potrebe
australskih istraživačkih laboratorija,

973
01:44:01,569 --> 01:44:04,245
i to iz tri uzgajališta
koje financira vlada.

974
01:44:04,270 --> 01:44:07,236
Skriveni od očiju javnosti, zaštićeni
intenzivnim mjerama sigurnosti,

975
01:44:07,261 --> 01:44:11,011
ovi laboratoriji provode raznolike
biomedicinske eksperimente

976
01:44:11,036 --> 01:44:14,444
na tim vrlo inteligentnim
životinjama prije nego što ih odbace.

977
01:44:14,574 --> 01:44:17,058
Ostale primate drže
zatočene u cirkusima

978
01:44:17,083 --> 01:44:19,680
gdje ih iz ekstremne dosade
njihovih kaveza puštaju

979
01:44:19,705 --> 01:44:21,772
samo kako bi nastupali pred gledateljima,

980
01:44:24,556 --> 01:44:26,400
ili su u zoološkim vrtovima.

981
01:45:02,720 --> 01:45:06,631
Porobljeni lavovi i tigrovi u
Australiji služe istoj svrsi,

982
01:45:06,656 --> 01:45:09,300
živeći život dosade i frustracije

983
01:45:09,325 --> 01:45:11,428
u svrhu zabave
posjetitelja koji to plaćaju.

984
01:45:17,310 --> 01:45:21,662
Izlažući ove i druge egzotične životinje,
ovakve izložbe mogu izazvati

985
01:45:21,687 --> 01:45:25,696
površno divljenje i ushićenost, no
nekoliko pokrovitelja koji ih dovoljno

986
01:45:25,721 --> 01:45:28,415
dugo promatraju prepoznaju
ponavljanje u njihovom ponašanju,

987
01:45:28,532 --> 01:45:33,146
što su znakovi psihološkog stanja
učestalog kod svih zatočenih životinja

988
01:45:33,171 --> 01:45:34,641
nazvanog "zoochosis".

989
01:45:36,420 --> 01:45:38,640
U tropskim vrućinama Queenslanda

990
01:45:38,665 --> 01:45:42,326
Sea World ugošćuje jedine zatočene
polarne medvjede Australije.

991
01:45:42,351 --> 01:45:44,548
Ove životinje prirodno su prilagođene

992
01:45:44,573 --> 01:45:47,595
ledenim uvjetima Arktika,
a utvrđeno je da u divljini

993
01:45:47,620 --> 01:45:51,245
plivaju više od 70 km u samo 24 sata

994
01:45:51,270 --> 01:45:55,117
s prosječnim godišnjim
dometom putovanja od 3000 km.

995
01:45:55,414 --> 01:45:57,449
Ovdje su osuđeni na zatvoren prostor

996
01:45:57,474 --> 01:46:01,416
od oko 30x40 metara
čitavog života.

997
01:46:09,284 --> 01:46:10,784
TULJANI I DELFINI

998
01:46:10,785 --> 01:46:13,784
Koriste ih za zabavu

999
01:46:19,467 --> 01:46:22,067
Predstave tuljana su popularna
atrakcija zooloških vrtova,

1000
01:46:22,092 --> 01:46:25,999
gdje tuljane uče izvoditi trikove u razmjenu
za hranu ispred velikog broja publike.

1001
01:46:26,148 --> 01:46:28,762
"I to je garancija da vaši
plodovi mora dolaze s ribarstava

1002
01:46:28,787 --> 01:46:32,276
koja pomažu štititi zalihe
ribe, zaposlenja i okoliš."

1003
01:46:32,301 --> 01:46:35,773
Van pozornice oni čame u malim kavezima
poput bilo koje druge zoološke životinje,

1004
01:46:35,798 --> 01:46:39,877
neprekidno plivajući u krugovima
ili žalosno jadikujući.

1005
01:46:47,109 --> 01:46:52,396
O delfinima u divljini znamo
da putuju 65 km na dan

1006
01:46:52,421 --> 01:46:55,030
i neprekidno su u pokretu
u potrazi za hranom,

1007
01:46:55,055 --> 01:46:57,246
igraju se i svađaju
s ostalima u jatu.

1008
01:46:57,403 --> 01:46:59,513
Oni samo s ljudima i
velikim majmunima dijele

1009
01:46:59,538 --> 01:47:03,492
crtu samosvijesti, a dokazane su
im intuicija i sposobnost empatije.

1010
01:47:03,773 --> 01:47:05,596
U zarobljeništvu ne postoje situacije

1011
01:47:05,621 --> 01:47:09,215
koje mogu zadovoljiti sve bihevioralne
potrebe ovih visoko inteligentnih,

1012
01:47:09,240 --> 01:47:11,394
kognitivno kompleksnih životinja.

1013
01:47:11,419 --> 01:47:14,321
Oko 80% delfina
australskog Sea Worlda

1014
01:47:14,346 --> 01:47:17,097
uzgojeno je u zatočeništvu i nikad
ih neće moći pustiti na slobodu

1015
01:47:17,141 --> 01:47:21,187
te će cijele živote provesti svakodnevno
nastupajući za nagradu u obliku hrane.

1016
01:47:21,637 --> 01:47:23,976
Postizanje dovoljne razine
gladi prije nastupa

1017
01:47:24,001 --> 01:47:27,181
ključna je stavka
za dobru predstavu

1018
01:47:27,462 --> 01:47:31,026
onoga što je nedvojbeno
najpopularnija atrakcija parka.

1019
01:47:31,495 --> 01:47:36,023
S preko 133 milijuna dolara
godišnjeg prihoda od ulaznica

1020
01:47:36,048 --> 01:47:38,503
manje od 1 posto troši se na njihove

1021
01:47:38,528 --> 01:47:42,743
snažno promovirane inicijative
istraživanja, spašavanja i rehabilitacije.

1022
01:47:43,871 --> 01:47:46,804
Australska federalna
vlada je 1985. odlučila

1023
01:47:46,829 --> 01:47:49,002
da se ne otvaraju novi delfinariji

1024
01:47:49,092 --> 01:47:51,174
i da treba ukinuti postojeće

1025
01:47:51,199 --> 01:47:54,018
nakon što su primili dokaze da
morski sisavci u zarobljeništvu

1026
01:47:54,043 --> 01:47:58,017
pate od stresa, poremećaja u
ponašanju, problema s razmnožavanjem,

1027
01:47:58,042 --> 01:48:00,679
visokih stopa smrtnosti i
kraćeg životnog vijeka,

1028
01:48:00,747 --> 01:48:04,676
iako se na prvi pogled može činiti
da su zadovoljni s uvjetima.

1029
01:48:05,455 --> 01:48:07,594
Danas su ostale samo dvije ustanove

1030
01:48:07,619 --> 01:48:10,157
koje uspijevaju nastaviti
poslovati zbog rupe u zakonu

1031
01:48:10,182 --> 01:48:13,621
koja im dozvoljava nastaviti držati i
pokazivati životinje rođene u zatočeništvu

1032
01:48:13,646 --> 01:48:16,672
uključujući one uzgojene
od spašenih divljih delfina

1033
01:48:16,697 --> 01:48:20,415
kojima je potrebna rehabilitacija
te ih se nakon toga pušta.

1034
01:48:20,527 --> 01:48:23,377
Ova praksa spašavanja,
rasploda i puštanja

1035
01:48:23,402 --> 01:48:25,962
omogućava ovim parkovima da
održe snažan genetski bazen

1036
01:48:25,987 --> 01:48:30,362
kako bi osigurali nastavak svojih predstava
i time održali svoja vrata otvorenima.

1037
01:48:32,666 --> 01:48:34,801
Dok su australski parkovi
delfina u nemogućnosti

1038
01:48:34,846 --> 01:48:39,060
uhvatiti i uvesti zdrave divlje
delfine, to ostaje stvarnost

1039
01:48:39,085 --> 01:48:42,009
industrije zabave životinja
drugdje u svijetu

1040
01:48:42,034 --> 01:48:46,248
s priobalnim japanskim gradom
Taijijem kao čestom lokacijom hvatanja.

1041
01:48:46,397 --> 01:48:48,684
Svake godine od rujna do ožujka

1042
01:48:48,709 --> 01:48:51,661
tisuće delfina i drugih
malih morskih sisavaca

1043
01:48:51,686 --> 01:48:54,551
lokalni ribari utjeraju u
tihu uvalu kod Taijija

1044
01:48:54,576 --> 01:48:57,144
i brutalno zakolju.

1045
01:48:57,169 --> 01:49:00,509
Oni ih vide ili kao izvor
zarade ili kao štetočine.

1046
01:49:00,535 --> 01:49:03,630
Treneri delfina primijećeni
su kako pomažu ribarima

1047
01:49:03,656 --> 01:49:04,926
utjerati delfine u zaljev,

1048
01:49:04,951 --> 01:49:07,710
odabirući nekolicinu
koju poštede klanja

1049
01:49:07,737 --> 01:49:12,223
i umjesto toga ih transportiraju u
akvarije i parkove delfina diljem svijeta.

1050
01:49:16,395 --> 01:49:19,182
Ako veličinu nacije i
njezin moralni napredak

1051
01:49:19,207 --> 01:49:21,808
možemo suditi prema načinu kako se
ophodi prema svojim životinjama,

1052
01:49:21,833 --> 01:49:24,166
što to govori o Australiji?

1053
01:49:27,905 --> 01:49:29,703
Što to govori o Novom Zelandu?

1054
01:49:33,417 --> 01:49:34,617
Sjedinjenim Američkim Državama?

1055
01:49:39,098 --> 01:49:40,098
Kanadi?

1056
01:49:41,879 --> 01:49:42,879
Meksiku?

1057
01:49:45,113 --> 01:49:46,379
Ujedinjenom Kraljevstvu?

1058
01:49:48,157 --> 01:49:49,157
Izraelu?

1059
01:49:51,060 --> 01:49:52,060
Španjolskoj?

1060
01:49:54,557 --> 01:49:57,223
Što to govori o nama kao vrsti?

1061
01:49:58,592 --> 01:50:03,592
U čitavoj zabilježenoj povijesti čovječanstva
u ratovima je ubijeno 619 milijuna ljudi.

1062
01:50:04,391 --> 01:50:07,466
Mi ubijemo isti broj
životinja svaka 3 dana,

1063
01:50:07,755 --> 01:50:10,727
a ova brojka niti ne uključuje
ribu i ostala morska stvorenja

1064
01:50:10,752 --> 01:50:13,678
čija pogibija je toliko velika
da se mjeri samo u tonama.

1065
01:50:24,074 --> 01:50:27,064
Ali, prije nego ih ubijemo,
mi ih trebamo uzgojiti,

1066
01:50:29,877 --> 01:50:31,611
zatočiti i iskoristiti

1077
01:50:32,097 --> 01:50:33,145
za hranu...

1078
01:50:34,552 --> 01:50:35,619
zabavu...

1079
01:50:37,265 --> 01:50:38,265
odjeću...

1080
01:50:39,930 --> 01:50:41,028
i istraživanje.

1081
01:50:42,186 --> 01:50:44,853
Od rođenja do smrti njihove čitave živote

1082
01:50:44,879 --> 01:50:48,278
kontroliraju industrije
kojima je bitan samo profit.

1083
01:50:50,096 --> 01:50:51,326
Carstvo

1084
01:50:52,015 --> 01:50:53,098
patnje

1085
01:50:53,508 --> 01:50:54,603
i krvi.

1086
01:50:55,204 --> 01:50:59,074
Plaća ga potrošač, kojem su
rekli da je ophođenje prema njima etično.

1087
01:50:59,285 --> 01:51:01,712
Slobodan uzgoj, lokalno, organsko.

1088
01:51:01,790 --> 01:51:03,748
Da su njihove smrti bile humane,

1089
01:51:03,800 --> 01:51:07,112
da se okrutnost prema životinjama
ne događa u našoj zemlji,

1090
01:51:07,316 --> 01:51:10,394
a ako i da, naša vlada, naše vlasti

1091
01:51:10,419 --> 01:51:12,486
će to pronaći i iskorijeniti.

1092
01:51:13,268 --> 01:51:16,907
A mi, potrošači, nemamo
razloga misliti drukčije

1093
01:51:17,539 --> 01:51:20,055
jer jesti i koristiti
životinje je normalno.

1094
01:51:20,134 --> 01:51:21,601
To smo oduvijek radili.

1095
01:51:22,176 --> 01:51:25,465
Jer proizvodi koji su na prodaju
na policama supermarketa

1096
01:51:25,591 --> 01:51:28,850
toliko su daleko od individua
koje su nekad bile žive,

1097
01:51:28,981 --> 01:51:30,412
neke od njih samo kratko,

1098
01:51:30,821 --> 01:51:33,021
a neke godinama bez olakšanja boli.

1099
01:51:34,263 --> 01:51:38,798
Individue koje s nama i našim toliko
voljenim životinjama pratiteljima dijele

1100
01:51:38,876 --> 01:51:41,374
našu sposobnost osjećati ljubav,

1101
01:51:42,900 --> 01:51:43,900
sreću,

1102
01:51:46,700 --> 01:51:48,290
žalost i tugovanje.

1103
01:51:49,371 --> 01:51:52,238
Koje s nama dijele sposobnost patiti.

1104
01:51:58,932 --> 01:52:00,927
Našu želju za životom,

1105
01:52:01,588 --> 01:52:02,588
za slobodom,

1106
01:52:05,735 --> 01:52:07,468
želju da ih ne gledamo kao predmete,

1107
01:52:08,061 --> 01:52:10,154
ne zbog naše korisnosti drugima

1108
01:52:10,179 --> 01:52:12,943
već radi toga tko
smo kao pojedinci.

1109
01:52:13,324 --> 01:52:14,842
Bića sa svojim osobnim pravima,

1110
01:52:14,867 --> 01:52:16,639
a ne proizvodne jedinke.

1111
01:52:16,664 --> 01:52:17,862
Ne zaliha.

1112
01:52:17,887 --> 01:52:21,154
On, ona i oni, a ne "to".

1113
01:52:22,357 --> 01:52:23,460
Istina glasi da

1114
01:52:23,563 --> 01:52:26,696
ne postoji humani način kako
ubiti nekoga tko želi živjeti.

1115
01:52:27,493 --> 01:52:29,582
To nije pitanje ophođenja,

1116
01:52:29,634 --> 01:52:31,706
ili boljeg načina kako
napraviti krivu stvar,

1117
01:52:32,025 --> 01:52:34,825
većih kaveza, manje
gustoće naseljenosti

1118
01:52:34,853 --> 01:52:36,253
ili manje bolnog plina.

1119
01:52:38,566 --> 01:52:41,009
Govorimo da su kvalitetno
proživjeli svoje živote

1120
01:52:41,034 --> 01:52:42,879
i da na kraju
ne znaju što ih čeka

1121
01:52:42,932 --> 01:52:44,233
i ne osjete baš ništa.

1122
01:52:44,696 --> 01:52:45,696
Ali oni osjete.

1123
01:52:45,828 --> 01:52:48,384
Njihovi konačni sati, minute i sekunde

1124
01:52:48,409 --> 01:52:51,233
uvijek su puni straha,
uvijek su puni boli.

1125
01:52:51,560 --> 01:52:52,806
Smrad krvi.

1126
01:52:54,000 --> 01:52:56,276
Vrištanje drugih
članova njihove vrste

1127
01:52:56,445 --> 01:52:58,598
s kojima su proživjeli svoje živote.

1128
01:52:59,254 --> 01:53:01,551
Nikad nema voljnosti ili želje za umiranjem

1129
01:53:02,005 --> 01:53:04,054
nego točnije - očajnički pokušaj živjeti

1130
01:53:05,121 --> 01:53:07,476
uz mahnitu borbu do posljednjeg daha.

1131
01:53:08,393 --> 01:53:10,625
Nikad im nije ukazano
sažaljenje ili ljubaznost.

1132
01:53:10,807 --> 01:53:11,873
Umjesto toga ih se izrugivalo,

1133
01:53:13,122 --> 01:53:14,277
ismijavalo,

1134
01:53:15,027 --> 01:53:15,887
šutalo,

1135
01:53:15,912 --> 01:53:16,767
premlaćivalo,

1136
01:53:20,297 --> 01:53:21,528
bacalo poput krpenih lutaka,

1137
01:53:21,553 --> 01:53:24,949
ili slalo u mlinac jer
su rođeni krivog spola.

1138
01:53:26,434 --> 01:53:28,034
Oduzimamo im djecu.

1139
01:53:29,474 --> 01:53:30,941
Oduzimamo im slobodu.

1140
01:53:32,671 --> 01:53:34,005
Oduzimamo im živote,

1141
01:53:34,141 --> 01:53:37,038
šaljući ih žive
i zdrave u klaonice

1142
01:53:37,063 --> 01:53:39,936
kako bi na drugoj strani izašli
van u komadima, upakirani,

1143
01:53:40,165 --> 01:53:43,335
i govorimo sami sebi da se
nekako, tijekom tog procesa,

1144
01:53:43,360 --> 01:53:45,816
dogodilo nešto humano i etično.

1145
01:53:46,459 --> 01:53:48,798
A u tom procesu škodimo sami sebi.

1146
01:53:48,838 --> 01:53:52,040
"Svjetska zdravstvena organizacija
jutros je objavila izvješće

1147
01:53:52,065 --> 01:53:55,213
o opasnostima prerađenog
i crvenog mesa..."

1148
01:53:55,754 --> 01:53:57,228
Uništavamo naš životni okoliš

1149
01:53:57,253 --> 01:54:02,426
ispuštajući više stakleničkih plinova iz životinjske
poljoprivrede od bilo koje druge industrije,

1150
01:54:02,540 --> 01:54:05,704
krčeći naše šume i koljući
naše urođene životinje

1151
01:54:05,729 --> 01:54:07,331
kako bismo napravili mjesta za farme.

1152
01:54:08,958 --> 01:54:11,442
Kompletna stoka svijeta
konzumira količinu hrane

1153
01:54:11,466 --> 01:54:15,306
jednaku kalorijskim potrebama
8,7 milijardi ljudi,

1154
01:54:15,842 --> 01:54:19,636
a ipak jedan od devet ljudi
- njih 795 milijuna -

1155
01:54:19,881 --> 01:54:25,111
pati od kronične pothranjenosti,
844 milijuna ih nema čistu vodu,

1156
01:54:25,344 --> 01:54:28,944
dok je 1000 litara potrebno
za proizvodnju 1 litre mlijeka,

1157
01:54:28,969 --> 01:54:32,217
i 15.000 litara za 1 kilogram govedine.

1158
01:54:33,364 --> 01:54:36,697
No mi ipak nastavljamo opravdavati
životinjsku poljoprivredu

1159
01:54:36,722 --> 01:54:40,485
tvrdeći da je to
normalno, prirodno i nužno.

1160
01:54:40,510 --> 01:54:43,416
Da je životinjsko carstvo, odnosno
da su određene vrste unutar njega

1161
01:54:43,520 --> 01:54:48,139
nama podređene jer nemaju
određenu vrstu inteligencije,

1162
01:54:48,164 --> 01:54:51,126
jer su slabije i
ne mogu se braniti.

1163
01:54:51,179 --> 01:54:53,976
Vjerujemo da smo, u
svojoj navodnoj nadmoći,

1164
01:54:54,028 --> 01:54:57,798
dobili pravo provoditi silu,
autoritet i nadvlast

1165
01:54:57,823 --> 01:55:02,784
nad onima koje vidimo kao podređene,
a za naše vlastite kratkovidne ciljeve.

1166
01:55:03,754 --> 01:55:06,879
To opravdanje smo već koristili:

1167
01:55:07,259 --> 01:55:09,492
bijelci kako bi porobili crnce

1168
01:55:09,517 --> 01:55:11,674
ili im oduzeli njihovu zemlju i djecu;

1169
01:55:12,460 --> 01:55:14,727
nacisti kako bi ubijali Židove;

1170
01:55:15,356 --> 01:55:17,679
muškarci kako bi ušutkali i potlačili žene.

1171
01:55:19,129 --> 01:55:22,088
Jesmo li osuđeni na ponavljanje
povijesti uvijek iznova?

1172
01:55:22,812 --> 01:55:26,197
Da li ovaj kompleks superiornosti,
ova čista sebičnost

1173
01:55:26,222 --> 01:55:28,483
definira tko smo kao vrsta?

1174
01:55:29,109 --> 01:55:31,458
Ili smo sposobni za nešto više?

1175
01:55:32,796 --> 01:55:36,413
"Upravo ste jeli. I koliko god
je klaonica savjesno skrivena

1176
01:55:36,457 --> 01:55:40,215
miljama daleko u dobrohotnoj
udaljenosti, postoji suučesništvo."

1177
01:56:05,561 --> 01:56:08,995
"Upravo smo se vratili u motel
i pogledali današnju snimku

1178
01:56:09,020 --> 01:56:11,562
obora klaonice, gdje je
novorođeni kozlić,

1179
01:56:11,587 --> 01:56:14,104
i mislimo da ima šanse da je još
uvijek živ, tako da se vraćamo."